ميكنند كه به « قتل عام « 1 » مغان » معروف است . در موقع انجام اين مراسم هيچ مغى حق ندارد خود را بمردم نشان دهد و همه در آن روز در خانه ميمانند .
80 - وقتى اغتشاش آرام شد و پنج روز از اين حادثه گذشت « 2 » كسانى كه برضد مغها قيام كرده بودند براى مشورت جلسهاى تشكيل دادند . نطقهائى ايراد شد كه بىترديد براى بعضى از يونانيها باوركردنى « 3 » نيست ولى در هرحال صحت دارد . اوتان عقيده داشت كه بايد امور حكومت را به ملت پارس واگذار كنند و چنين استدلال مىكرد :
« من عقيده دارم كه نبايد فقط يك نفر را از بين خود بعنوان پادشاه انتخاب كنيم . اين كار نه خوب است و نه مفيد . شما ميدانيد كه گستاخى جاهلانه كبوجيه بچه درجه از افراط رسيد و جسارت و گستاخى آن مغ را هم آزمايش كرديد . در سلطنتى كه هوى و هوس اشخاص از پسدادن حساب كاملا معاف است چگونه ممكن است تعادلى بوجود آيد ؟ اين قدرت به باتقوىترين مردمى كه به آن دست يابد نقشههاى غيرعادى الهام مىكند . كبر و غرور در وجود نسل موجود قهرا افزايش مييابد و ريشه حسادت از آغاز تولد در وجود انسان ميرويد . اين دو عيب بشر را به صورت موجودى غيرانسانى
هامش
( 1 ) - اين جشن كه بجشن قتل عام مغان معروف بود بنا بگفته هردوت و كنزياس مدتها در پارس قديم معمول بوده ولى صحت وجود آن مورد تأييد ديگر مورخان باستان نيست .
( 2 ) - بگفته يكى از مورخان پارسها مدت پنج روز پس از مرگ پادشاه آزاد بودند كه بهر عملى بخواهند دست زنند تا هرجومرجى كه از اين آزادى نتيجه مىشود قدر و ارزش سلطه پادشاه را بر آنها روشن كند .
( 3 ) - مقصود هردوت از سخنانى كه براى يونانيان باور كردنى نيست مطالبى است كه اوتان ضمن صحبت درباره سرنوشت حكومت عنوان كرده و مورخ بتفصيل در اين كتاب و بند 43 از كتاب ششم شرح داده است . آنچه مسلم است عنوان رياست جمهورى كه هردوت در اين بند از قول اوتان عنوان مىكند چندان با خوى پارسها تطبيق نميكرده و باوركردنى نيست كه منظور اوتان آنطور كه هردوت تشريح مىكند واقعا حكومت جمهورى از نوع حكومت شهرهاى يونان بوده باشد . ظن غالب اينست كه مقصود اوتان حكومت مشترك اشراف بر عوام بوده نه حكومت مطلق اينان .