در تفسير كتابى را سامان داد و احاديث و نوادر را در دو مجلّد املا كرد ، كه همه آنها از شيخ او مفيد است « 1 » .
سُبكى « 2 » وسُيُوطى « 3 » وچلبى در « كشف الظنون » « 4 » ، شيخ طوسى را از علماى شافعى شمردهاند . بدان جهت كه شيخ اقوالِ اهل سنّت را در فقه و تفسير آورده ، آنان به اشتباه افتادهاند و او را سنّى شافعى پنداشتهاند .
شيخ محمّد ابو زهره ، درباره شيخ طوسى مىنويسد :
وى بر دو مذهب شيعه و سنّى تسلط داشت . استاد عبدالحليم جندى مىگويد : در مذهب اماميه و در مذاهب اهل سنّت ، طوسى حجّت است « 5 » .
اين ، چكيدهاى از زندگى نويسندگان كتب اربعه است . آنان مروياتِ خود را از اصول چهارصدگانه نقل مىكردند كه به نقل از ائمّهعليهم السلام تدوين يافت ، و امامانعليهم السلام اخبار را از كتاب امام علي عليه السلام باز مىگفتند ، كتابى كه با املاى رسول خدا صلى الله عليه و آله و خط امام على عليه السلام به نگارش درآمد .
بر اين اساس ، شيوه تدوين و نقل حديث ، نزد شيعه ، امرى به هم پيوسته و خدشهناپذير است و آنچه گذشت ، اصالتِ آن را اثبات مىكند .
يادآورى
شايان ذكر است كه اصول چهارصدگانه شاملِ همه رواياتى كه ائمّهعليهم السلام در فقه و ديگر زمينهها - در جاهاى مختلف - گفتند ، نمىباشد . بخشى از اين روايات در سينه حافظانِ رُواتِ احاديثِ اهل بيتعليهم السلام باقى ماند . همچنين كُتُب اربعه - كه كلينى و
هامش
( 1 ) . سير اعلام النبلاء 18 : 334 .
( 2 ) . طبقات الشافعيه 4 : 126 .
( 3 ) . طبقات المفسّرين : 93 .
( 4 ) . كشف الظنون 1 : 452 .
( 5 ) . الإمام جعفر الصادق : 258 .