ابن صفوان ذكر مىكند كه :
زيد كتابى در القلّة والجماعة داشت كه آن را در احتجاج با دشمنان به كار مىگرفت و به آن پناه مىآورد « 1 » .
ناجى حسن در مقدّمه كتاب تحقيقِ خود بر كتاب الصفوة ( اثر امام زيد ) مىنويسد :
ده و اندى رساله در موضوعات مختلف به امام زيد منسوب است ؛ مانند علم كلام ، تفسير ، فقه و اخبار « 2 » .
مؤيّدى حسنى در كتاب التُحَف شرح الزُلَف كتابهايى را براى امام زيد نام مىبرد كه در جاى ديگر آنها را نمىتوان يافت « 3 » .
استاد عبدالحليم جندى مىگويد :
عَمْرو بن ابى مقدام ، جامعى را در فقه نوشت كه از امام زين العابدين روايت مىكرد « 4 » .
سيّد محمّد جواد جلالى كتاب غريب القرآن امام زيد بن على را تحقيق كرده است . اين كتاب توسط انتشاراتِ سازمان تبليغات اسلامي در ايران ، به چاپ رسيد .
به اين ترتيب مىنگريم كه ائمّه اهل بيت عليهم السلام همواره تدوين و نقل حديث را در كانون توجّه خود قرار مىدادند ؛ خود مىنوشتند و فرزندانشان را به تدوين وامىداشتند و اصحابشان را بر آن ترغيب مىكردند .
به ويژه اگر به ديده عبرت بنگريم عصر امام سجّاد عليه السلام سختترين دوران براى علماى آل محمّد عليهم السلامشمرده مىشد ؛ زيرا پس از واقعه كربلا بود . بروز مُدوَّنات ارزشمند در اين عصر - با عنايتِ مكتب تدوين - يكى از معجزاتِ تاريخ فرهنگ اسلامى مىباشد .
هامش
( 1 ) . التحف شرح الزُلَف ( سيّد مجدالدين مؤيّدى ) : 30 ؛ ثورة زيد بن على ( ناجى حسن ) : 35 .
( 2 ) . الصفوه ( مقدّمه محقّق ) : 9 .
( 3 ) . نگاه كنيد به : التحف شرح الزُلَف : 30 .
( 4 ) . امام جعفر الصادق ( عبدالحليم جندى ) : 202 .