وى در حكم خود اجتهاد ورزيد به رغم آنكه مىدانست پيامبر و ابوبكر و عمر ، نماز را در مِنى تمام خواندند .
و با اين نگرش ، نمىتوان ديگر صحابه و خلفا را ( مانند معاويه ، يزيد ، عبدالملك بن مروان ) به نصوص صادر از پيامبر صلى الله عليه و آله محدود كرد ؛ زيرا آنان نيز آنچه را بر زبان مىآورند ، اجتهادشان است !
از امام على عليه السلام رسيده است كه فرمود :
وَاعْلَموا عبادَ الله أَنَّ المُؤمن يَسْتَحِلُّ العامَ مَا اسْتَحَلَّ عاماً أوّلَ ، ويُحَرِّمُ العامَ ما حَرَّم عاماً أوّلَ . وَأَنَّ ما أَحْدَثَ النّاسُ لا يُحِلُّ لكم شيئاً مِمّا حُرِّم عليكم ، ولكِنَّ الحلالَ ما أَحَلَّ اللهُ وَالحرامَ ما حَرَّمَ اللهُ ؛
و بندگان خدا ، بدانيد كه مؤمن ، اين سال چيزى را حلال مىشمارد ، كه سال نخست حلال دانسته ؛ و اين سال آن را حرام مىداند كه سال نخست حرام شمرده ، و بدعتى را كه مردم پديد آوردند ، چيزى را كه بر شما حرام است حلال نمىكند . حلال چيزى است كه خدا آن را روا كرده ، و حرام چيزى است كه خدا آن را ناروا شمرده « 1 » .
و در سخن ديگر ، آن حضرت مىفرمايد :
وَأَنْزَلَ عليكم الكتابَ تبياناً لكلِّ شيء وعَمَّرَ فيكم نبيَّه أزماناً حتّي أَكْمَلَ له وَلكم فيما أنزلَ مِن كتابه دينَهُ الَّذي رَضِيَ لنفسه ، وَأَنْهي إليكم عَلَي لسانه مَحَابَّةُ مِنَ الأعمال وَمَكارِهَهُ ونواهيه وأوامره ، وألْقي إليكم المَعْذِرةَ وَاتَّخَذَ عَلَيْكم الحُجَّةَ ، وَقَدَّمَ إليكم بالوَعيد ، وَأَنْذَرَكُم بين يَدَيْ عذاب شديد ؛
و قرآن را كه بيان دارنده هر چيز است بر شما فرو فرستاد ، و پيامبر خويش را روزگارى ميان شما زندگانى داد ، تا با آيهها كه در كتاب خود نازل فرمود دينى را كه پسنديد ، براى او و شما كامل نمود ، و به زبان او به شما خبر داد كه چه را
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ( ترجمه دكتر سيّد جعفر شهيدى ) : 184 ، ضمن خطبه 176 .