يكپارچگى چند دستگى
موضعگيرى در برابر احاديث ( اجتهاد ) سزاوار است يكسان باشد بعد از اينكه تلاش خلفا در زمينه سازى براى اجتهاد و گسترش آن و پافشارى بر آن روشن شد و معلوم شد كه اين كار به جهت مشروعيت بخشى به آنان به عنوان مجتهدانى كه اعتراض بر فتاوا و نظرات آنان نارواست - بوده است .
اين امر مىطلبد كه در احاديثِ روايت شده در اين سياق درنگ ورزيم تا به صدور و عدم صدور آنها از پيامبر صلى الله عليه و آله اطمينان پيدا كنيم .
آيا همه تأويلاتِ مطرح شده - در فقه - صحيح است ؟
آيا به اين حديث كه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : « اختلافِ امّتم رحمت است » « 1 » به معنايى كه از اين حديث برداشت مىكنند ، درست است ؟
اگر اين سخن درست باشد ، اين قول پيامبر صلى الله عليه و آله را چگونه تفسير كنيم كه مىفرمايد :
لا تَخْتَلِفوا ، فإنّ مَن كان قبلكم اخْتَلَفوا فَهَلَكُوا « 2 »
؛ اختلاف مكنيد كه پيش از شما اختلاف كردند و هلاك شدند .
و اينكه مىفرمايد :
هامش
( 1 ) . احكام القرآن 2 : 314 ؛ شرح النووى 11 : 91 ؛ الجامع الصغير 1 : 48 ، حديث 288 ؛ عجلونى در « كشف الخفاء 1 : 66 ، حديث 153 » مىنويسد : بسيارى از امامان اهل سنّت پنداشتهاند كه اين حديث اصلى ندارد .
( 2 ) . صحيح بخارى 2 : 349 ، حديث 2279 ( و جلد 3 : 1282 ، حديث 3289 ( متن از اينجاست ) ؛ مسند احمد 1 : 411 ، حديث 3907 - 3908 ؛ مسند ابن جعد 1 : 83 ، حديث 464 ؛ مسند ابى يعلى 9 : 234 ، حديث 5341 .