2 . سه طلاق در يك مجلس
دكتر نادية عمرى در كتاب اجتهاد الرسول - در بحثِ نمونههايى از اختلافِ علما در اجتهاد به رأى - براى سه طلاق [ در يك مجلس ] بحث جداگانهاى را سامان مىدهد و مىنويسد :
اصل در طلاق اين است كه به طور متفرق - يكى پس از ديگرى - صورت گيرد . خداى متعال مىفرمايد :
الطَّلاقُ مَرَّتانِ فَإِمْساكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ . . .
« 1 »
)
؛ طلاق دو بار است ( پس از آن ) يا نگه داشتنِ زن به خوبى و نيكى يا آزاد و رها ساختنِ او به احسان .
حكمت اجراى دفعاتِ طلاق با فاصله ، اين است كه براى مرد فرصتى فراهم آيد كه به زندگى مشترك و زناشويى - كه شارع بر استمرار آن تأكيد دارد - نيك بينديشد ، و پس از دو بار طلاق خداى متعال مىفرمايد :
فَإِنْ طَلَّقَها فَلا تَحِلُّ لَهُ مِنْ بَعْدُ حَتَّى تَنْكِحَ زَوْجاً غَيْرَهُ . . .
« 2 »
)
؛ اگر براى بار سوم زن را طلاق داد ، نمىتواند او را دوباره بگيرد مگر اينكه آن زن با مرد ديگرى ازدواج كند [ و سپس طلاق بگيرد ] .
اين طلاقىاست كه قرآن تشريع كرده است ، هر دفعه جدا از دفعه ديگر .
ليكن اگر مرد اين فرصت تكرار ( و به خود باز آمدن ) را براى خود تلف ساخت و در جدايى نهايى ، شتاب ورزيد و هر سه طلاق را در يك لفظ آورد ، حكم آن چيست ؟
در قرآن ، در جمع سه طلاق در يك لفظ يا در يك مجلس دستورى نمىيابيم ، ليكن در سنّت آمده است كه :
رُكَانةِ بن عبد يزيد ، زنش را در يك مجلس سه بار طلاق داد ، سپس به شدّت اندوهگين شد .
هامش
( 1 ) . بقره / 229 .
( 2 ) . بقره / 230 .