فرزندِ آدم وفا به آن مىنمايد ، چنانچه گفته :
« لَأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إِلَّا قَلِيلًا »
« 1 » يعنى فرزندان « 2 » آدم را در تحت فرمانِ خود در خواهم « 3 » آورد
[ m . a 131 ]
مگر كمى از ايشان را .
و اگر چنانچه عقل قوى و « 4 » كامل گردد شغلِ اوّل آن ازالهء لشكرهاى شيطان خواهد بود به اينكه شهوتها را « 5 » درهم شكند و ترك عادتها بنمايد « 6 » و بر سبيل قهر و غلبه طبع را بر عبادتها بدارد . و توبه به غير از اين معنايى ندارد كه از راهى كه رهنماى آن شهوت و پناهدهندهء شيطان باشد رجوع كند به راه خدا . و هيچ آدمى نيست مگر آنكه شهوت او مقدّم است بر عقلش و طبيعتى كه منشأ استعداد شيطان است مقدّم است بر طبيعتى كه منشأ استعداد ملائكه است ، پس در حقّ هر كسى « 7 » رجوع نمودن از آنچه سبقت به آن گرفته از همراهى شهوتها ضرورى است .
و امّا بيان آنكه هميشه و « 8 » در هر حالى « 9 » واجب است ؛ آن است كه هر آدمى خالى نباشد « 10 » از معصيت نمودن به جوارح و اگر از معصيت جوارح « 11 » خالى باشد از قصد گناهان به قلب خالى نخواهد بود و اگر از قصد گناه خالى باشد خالى نخواهد بود از وسواس شيطان به وارد ساختن خاطرهاى متفرّقه كه غافل سازد بنده را از ياد خدا و اگر از اين خالى باشد خالى نخواهد بود از غفلت و قاصر بودن از معرفت به خدا و صفات و آثار آن به حسب طاقت .
و تمامى اينها نقص است و اسبابى چند دارد و ترك اسباب به « 12 » مشغول شدن به
هامش
( 1 ) . اسراء : 62 .
( 2 ) . فرزندان /a sفرزند .
( 3 ) . درخواهم /s aخواهم .
( 4 ) .a- و .
( 5 ) .a- را .
( 6 ) . بنمايد /aمىنمايد .
( 7 ) .a+ كه .s+ به .
( 8 ) .a- و .
( 9 ) . حالى /aجايى .
( 10 ) . نباشد /sنمىباشد .
( 11 ) .a- واجب است آن . . . جوارح .
( 12 ) .a- به .