پس ايمان مانند انسان « 1 » است و فقدان شهادت موجب بطلان اوست بِالكلّيّة ، مثل مفقود شدن روح . و كسى كه به غير از شهادت به وحدانيّت و رسالت چيزى ديگر نداشته باشد مثل آدمى است كه دست و پاى آن بريده و چشمهاى آن كنده شده باشد و
[ m . b 130 ]
هيچ عضوى از اعضاى ظاهرى و باطنى نداشته باشد مگر اصل روح را .
و « 2 » همچنان « 3 » كسى كه اين حال داشته باشد نزديك مىباشد كه بميرد و روح ضعيفِ منفردى كه هيچ عضوى تقويت و اعانت آن ننمايد از وى مفارقت كند ، همچنين كسى كه از براى آن حاصل نباشد مگر اصل ايمان و در ساير عملها مقصّر باشد نزديك مىباشد كه درخت ايمانِ آن از بيخ كنده شود « 4 » هرگاه وارد شود بر وى « 5 » بادهاى پرزور كه ايمان او را پراكنده سازد در هنگام وارد شدن ملكُ الموت .
پس هر ايمانى « 6 » كه اصل آن در نفس ثابت نباشد و فروع آن در عملها منتشر نشود مقاومت با « 7 » بادهاى هَولها نمىنمايد در آن وقت كه ملكُ الموت ظاهر شود و بايد كه از بدىِ خاتمه بر وى ترسيد ، مگر ايمانى كه به آب طاعتها به مرور ايّام و « 8 » ساعتها آب خورده باشد تا آنكه ريشه را محكم گردانيده باشد و اين امرى است كه در وقت خاتمه ظاهر مىشود . و پاره پاره است دلهاى عارفان از ترس سختىهاى مرگ و مقدّمات هولناك آن كه ثابت نمىماند بر آن مگر جماعت كمى .
فصل [ وجوب توبه عامّ است ]
بدان كه وجوب توبه عامّ است بر هر كسى و در هر حالى و هيچ كس از آن منفكّ نمىباشد ، خداى عزّ و جلّ در قرآن مجيد فرموده :
« وَ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعاً »
« 9 » يعنى
هامش
( 1 ) . انسان /aانسانى .
( 2 ) .a s- و .
( 3 ) .s a+ كه .
( 4 ) .a+ و .
( 5 ) . وارد شود بر وى /a sبر وى وارد شود .
( 6 ) . ايمانى /s aايمان .
( 7 ) .a s- با .
( 8 ) .a- و .
( 9 ) . نور : 31 .