حضرت أمير المؤمنين سلام اللَّه عليه « 1 » فرمودند : اگر مردى فرا گيرد تمام آنچه در روى زمين است و مراد آن رضاى خدا باشد زاهد خواهد بود . و اگر تمام روى زمين را واگذارد و مرادش رضاى خدا نباشد زاهد نخواهد بود .
و « 2 » اگر كسى سؤال كند : توانگرى به نيّت استعانت بر عبادت بهتر است يا پريشانى به نيّت فارغ بودن از براى عبادت ؟
جواب گوييم كه : بهترين « 3 » اين دو آن است كه بنده را از ياد خدا مشغول نسازد ، پس « 4 » اگر پريشانى باز دارد او را از خدا توانگرى در حقّ آن اولى خواهد بود ، و اگر توانگرى باز دارد او را از ياد خدا درويشى در حقّ آن اولى خواهد بود .
و سبب در اين آن است كه فضيلت فقر و غنا به حسب عدم تعلّق قلب است به مال ، پس اگر هر دو در اين مساوى باشند درجهء آنها مساوى خواهد بود ، امّا اين « 5 » مقامى است كه قدمها در اينجا مىلغزند « 6 » و موضع فريب است از براى آنكه بسيار مىباشد كه توانگر گمان مىكند كه دل به مال نبسته ، امّا محبّت آن در باطنش پنهان است و شعورى به آن ندارد و وقتى مطّلع بر آن مىشود كه آن مال مفقود شود « 7 » ، پس بايد كه تجربهء خود را بكند . و اين حالى است كه جميع توانگران دارند مگر انبيا و اوليا .
و هرگاه معلوم شد كه اين محال يا دور از كار است پس عَلَى الإطلاق مىگوييم كه :
پريشانى از براى همهء مردم اصلح و اولى است از براى آنكه علاقهء فقير « 8 » و انس او به دنيا در غالب اوقات ضعيفتر مىباشد و به قدر ضعفِ علاقه ثواب تسبيحات
هامش
( 1 ) . سلام اللَّه عليه /a sعليه السلام .
( 2 ) .s a- و .
( 3 ) . بهترين /sبهتر .
( 4 ) . پس /aو .
( 5 ) . اين /aدر اينجا .sدر اين .
( 6 ) . مىلغزند /aمىلغزد .
( 7 ) .a s- كه آن مال مفقود شود .
( 8 ) . فقير /aفقر .