اوّل : آنكه مقصود از مال را بداند و بداند « 1 » كه از براى چه آفريده شده و بداند كه چه احتياج به مال است تا كسب و ضبط نكند مگر قدر حاجت را .
دوم : رعايت مداخل مال را بنمايد تا آنكه از « 2 » حرام محض يا آنچه حرام بر وى غالب باشد اجتناب كند « 3 » و از راههاى مكروهه كه قادح در مروّت است اجتناب نمايد .
سيُم : رعايت مخارج را بكند و « 4 » در خرج كردن ميانهروى بكند ؛ نه اسراف كند و نه تنگ گيرد ، خداى عزّ و جلّ در قرآن مجيد در مدح مؤمنان فرموده :
« وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ كانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً »
« 5 » يعنى مؤمنان آن جماعتند كه هرگاه انفاق كنند اسراف نمىكنند و تنگ نمىگيرند بلكه ميانهروى مىكنند .
و در حديث نبوى « 6 » وارد شده كه : هر كه « 7 » ميانه روى كند پريشان نمىشود « 8 » .
چهارم : آنكه هرچه را از حلال كسب كرده در جايى كه حقّ باشد صرف كند و به غير حقّ صرف نكند ؛ از براى آنكه گناه كسب كردن به ناحقّ با صرف كردن در ناحقّ برابر است .
پنجم : آنكه در دادن و ندادن و انفاق و امساك « 9 » اصلاح نيّت خود بكند ؛ پس هرچه را اخذ كند به آن نيّت اخذ كند كه استعانت بجويد به آن بر عبادت ، و واگذارد آنچه را وامىگذارد به آن نيّت كه به آن « 10 » بىرغبت و آن را حقير شمرد . و هرگاه اينها را محافظت نمايد وجود
[ m . a 58 ]
مال ضررى نمىرساند .
هامش
( 1 ) .s- و بداند .
( 2 ) .a- از .
( 3 ) . كند /a sنمايد .
( 4 ) .s- و .
( 5 ) . فرقان : 67 .
( 6 ) .a s+ صلّى اللَّه عليه و آله .
( 7 ) . هركه /mهرگاه .
( 8 ) . الخصال : 620 . عدّة الداعي : 74 . مسند أحمد 1 : 447 .
( 9 ) .s a+ و !
( 10 ) .s- نيّت كه به آن .