فصل [ در اينكه فقر محمود است با قناعت فقير ]
بدان كه فقر محمود است امّا مىبايد كه فقير قانع باشد و طمع به « 1 » مردم نداشته باشد « 2 » و ملاحظهء آنچه مردم دارند نكند و به هر تقدير بر كسب مال حريص نباشد . و اين ممكن نيست مگر آنكه به قدر كفاف قناعت كند و آرزوها را كوتاه سازد . و اگر رغبت به كثرت مال و طول امل داشته باشد عزّت قناعت از آن فوت مىشود و به سبب طمع و خوارى حرص و قلّت قناعت ناچار چركن مىشود و حرص و طمع او را به خُلقهاى ناشايست و ارتكاب منكراتى كه از مروّت به در است مىكشاند ، و آدمى مفطور بر حرص و طمع و قلّت قناعت شده .
حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمودند : اگر از براى فرزند آدم دو رودخانه از طلا « 3 » باشد طلب « 4 » رودخانهء سيُم خواهد كرد . و پر نمىسازد شكم فرزند آدم را مگر خاك - كه عبارت از مرگ و داخلِ قبر شدن است - و خداى عزّ و جلّ با هركه لطفى داشته باشد « 5 » توفيق توبه داده قبول توبهء آن مىكند « 6 » .
و نيز فرمودند : دو حريصند « 7 » كه سير نمىشوند : حريص علم و حريص مال « 8 » .
و نيز فرمودند : فرزند آدم پير مىشود و « 9 » دو خصلت در آن جوان مىشود « 10 » :
حرص و طول امل « 11 » .
و چون اينها طبيعىِ آدمى است كه او را گمراه مىسازد و فطرتى است « 12 » كه هلاك مىگرداند خداى تعالى و رسول خدا بر قناعت مدح نمودهاند و حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله
هامش
( 1 ) . به /aاز .
( 2 ) .s- و طمع به . . . باشد .
( 3 ) .a+ و نقره .
( 4 ) .a+ بر .
( 5 ) .a s+ او را .
( 6 ) . روضة الواعظين : 429 . مسند أحمد 4 : 368 .
( 7 ) . دو حريصند /aحريصند دو كس .
( 8 ) . الخصال : 53 ح 69 . مشكاة الأنوار : 246 .
( 9 ) . و /aدر .
( 10 ) .a- در آن جوان مىشود .
( 11 ) . تحف العقول : 56 .
( 12 ) . فطرتى است /aمضرّتى است .