در حضور خود اين ديدار انجام شود . حفصه توجهش به عاصم بيش از حسن عليه السّلام بود و با او بىپرده صحبت مىكرد . حسن به منذر گفت دست همسرش را بگيرد و دو شوهر پيشين او خانه را ترك كردند . در روايتى آمده است كه حسن عليه السّلام او را دوست داشت و تنها بخاطر تهمتى كه منذر به او زده بود او را طلاق گفت . بنا به نقل عبد الله بن محمد بن عبد الرحمن بن ابى بكر ( مشهور به ابن ابى عتيق ) ، برادرزاده حفصه ، حسن عليه السّلام بعدا چندين بار از او خواست كه همراه او به عقيق ، منزل حفصه ، برود و حسن ساعتها با حفصه گفتگو مىكرد . « 1 »
حسن عليه السّلام در مدينه با ام اسحاق دختر طلحه نيز ازدواج كرد . او زنى بسيار خوشرو اما بسى بدخو بود . نقل شده كه او از حسن عليه السّلام باردار شد و از او فرزندى آورد امّا آن را به شوهرش نگفت . « 2 » معاويه در دمشق از اسحاق بن طلحه برادر اين زن خواسته بود كه او را به عقد يزيد درآورد . اسحاق به معاويه گفت كه عازم مدينه است و اگر معاويه فرستادهاى به سوى او در مدينه بفرستد او اين ازدواج را صورت خواهد داد . پس از عزيمت اسحاق برادرش عيسى بن طلحه به ديدار معاويه رفت . خليفه از وعدهاى كه اسحاق به او داده بود سخن گفت و عيسى پيشنهاد كرد بلافاصله پيمان زناشويى با ام اسحاق بسته شود . و او بدون مشورت با خواهرش امّ اسحاق را به عقد يزيد درآورد . در همان زمان اسحاق وارد مدينه شد و خواهرش را با حسن عليه السّلام تزويج كرد . دقيقا معلوم نشد كه كدام يك از اين دو ازدواج زودتر انجام گرفته بود و معاويه به فرزندش يزيد توصيه كرد از اين ازدواج صرف نظر كند . حسن عليه السّلام در اين زمان از همسر خود بهره گرفته و از او صاحب فرزندى به نام طلحه شده بود كه او بدون هيچ فرزندى از دنيا رفت . « 3 » يزيد حتى پس از دست يافتن به خلافت هم نتوانست كينه اين خيانت اسحاق بن طلحه را از دل بيرون كند و به سردارش مسلم بن عقبه كه او را براى سركوب مردم مدينه فرستاده بود دستور داد كه اگر به او دست يابد او را بكشد . اما اسحاق فرار كرد و مسلم فقط
هامش
( 1 ) بلاذرى ، انساب ، ج 3 ، ص 22 - 23 . در مورد ابن ابى عتيق نيز رك : به مقاله پلات در دائرة المعارف اسلام ( طبع دوم ) .
( 2 ) اغانى ، ج 18 ؛ ص 203 .
( 3 ) بنا به نقل مفيد ( ارشاد ، ص 176 ) ام اسحاق مادر حسين ( حسن ) الاثرم و فاطمه فرزندان حسن عليه السّلام نيز بود .
اما به روايت زبيرى و بلاذرى مادر اين دو فرزند ام ولد بود .