عثمان ندانسته است ، اما پارهاى از منابع مغيره را از پسران عثمان برشمردهاند . « 1 » مغيره را شايد به اسم پدربزرگ او ابو جهل يعنى مغيرة عبد الله رئيس پيشين بنى مخزوم ، نامگذارى كرده بودند . اسماء از عثمان جدا شد و اين احتمالا پس از گرويدن عثمان به اسلام بود . شايد به علت اعمال فشار از طرف پدر اسماء و شايد هم از طرف پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بود كه او از همسرش جدا شد . اسماء پس از آن با وليد بن عبد شمس بن مغيره پسر عموى پدرش ازدواج كرد . مغيره پسر عثمان ظاهرا در آن زمان كودكى خردسال بود و در دامن مادر و خويشاوندان مادرى خود پرورش يافت . همانگونه كه گفته شده « 2 » ممكن است اين مغيره همان مغيرة بن عثمانى باشد كه سدّى او را از جمله مشركان مكه مىداند كه در سال دوم هجرى به مسلمانان حمله كرد و به سلامت از جنگ گريخت . « 3 » چون اطلاع بيشترى از او در دست نيست احتمال دارد او قبل از فتح مكه در حالت شرك مرده باشد .
اين پندار كه عثمان در سنين جوانى بود كه با اسماء ازدواج كرد با اين حقيقت روشن مىشود كه او در زمان عمر بن خطاب ام عبد الله فاطمه دختر اسماء « * » از وليد بن عبد شمس را به تزويج خود درآورد . وليد بن عبد شمس در سال 12 هجرى در ركاب خالد بن وليد در عقربا ( در جنگ يمامه ) كشته شد . « 4 »
بنا بر نقل خود عثمان قبل از آنكه از نبوت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله چيزى شنيده باشد ، او شيفته زيبايى رقيه شده بود و به علت حسادت نسبت به عتبة بن ابى لهب كه پيامبر دختر خود را
هامش
( 1 ) ابن قتيبه ، معارف ، ص 198 ، مسعودى ، مروج ، ج 3 ، ص 75 ، بند 1577 .
( 2 ) پلات در مروج الذهب ، مسعودى ، ج 7 ، نمايه ذيل مغيره بن عثمان .
( 3 ) طبرى ، ج 1 ، ص 1277 و طبرى ، جامع البيان ، ج 2 ، ص 196 . ابن اسحاق در روايت خود از مغيرة بن عثمان نام نبرده است .
* احتمالا عثمان با اسماء دختر ابو جهل ازدواج نكرده و در صورت ازدواج پيش از آنكه با او همبستر شود از او جدا شده بود و از او صاحب فرزندى به نام مغيره نبود . و اگر چنين ازدواجى و تولد چنين فرزند مشتركى حقيقت داشت بنا به امر خداوند ( نساء / 13 ) كه مىفرمايد : « و دختران زنانتان كه در كنار شما هستند هرگاه با آنان همبستر شدهايد بر شما حرام شدهاند ولى اگر همبستر نشدهايد . گناهى مرتكب نشدهايد . » نمىتوانست بعد از نزول اين آيه و در زمان عمر بن خطاب با دختر زن خود ، ام عبد الله فاطمه ، ازدواج كند . مغيره بن عثمان هم احتمالا فرزند عثمان ديگرى غير از عثمان بن عفان بن ابو العاص بوده و يا از همسر ديگرى غير از اسماء دختر ابو جهل و مادر ام عبد الله متولد شده بود . علاوه بر اين هيچ يك از كتابهاى انساب و يا كتابهاى تاريخ از فرزندى به نام مغيره براى عثمان نام نبردهاند .
( 4 ) زبيرى ، نسب ، ص 330 .