و مورد اعتماد باشد و بتواند مردمى را كه در سواد پراكنده شدهاند گرد آورد و آنان را براى جنگ در كوفه گرد هم جمع كند سعيد بن قيس ، معقل بن قيس رياحى را نام برد .
على عليه السّلام او را فراخواند و براى گردآورى لشكر به اطراف فرستاد . هنگامى كه معقل به دسكره رسيد ، خبر حمله كردها به شهر زور را شنيد . او به جنگ و تعقيب آنان در كوههاى جبال پرداخت ؛ و چون كار گردآورى سپاه را به پايان رساند و به مداين رسيد ، در راه كوفه بود كه خبر شهادت على عليه السّلام به او رسيد .
زياد بن خصفه مهيا شد كه از سواحل رود فرات به شام حمله كند و آنگاه براى پيوستن به سپاه اصلى با شتاب بازگردد . آسيبهايى كه از او به مردم رسيد احتمالا بسيار اندك بود چون على عليه السّلام دستور داده بود كه به كسى ظلم نكند و با كسانى كه با او سر جنگ ندارند نجنگد و متعرض اعراب باديه نشود . معاويه عبد الرحمن بن خالد بن وليد را به مقابله با او فرستاد ، امّا زياد حمله او را دفع كرد . و او بازگشت . هنگامى كه او در هيت منتظر قدوم على عليه السّلام بود از خبر شهادت آن حضرت آگاه شد . « 1 »
على عليه السّلام ضمن مهيا كردن لشكرى براى حمله به شام به قيس بن سعد بن عباده ، عامل خود در آذربايجان نامهاى نوشته بود كه عبيد الله بن شبيل احمسى را به جاى خود بگذارد و خود با سرعت به كوفه بيايد . او نوشت اكنون گروه بسيارى در آنجا گرد آمدهاند كه به جنگ با محلين ( شكنندگان حرمت حرام ) برخيزند . على عليه السّلام تنها بخاطر بازگشت قيس جنگ را به تأخير انداخته و تاريخ آغاز حمله را او آخر زمستان سال 40 در نظر گرفته بود . « 2 »
در روز جمعه 17 « * » رمضان سال 40 هنگامى كه على عليه السّلام براى اداى نماز صبح وارد مسجد كوفه شد ، با قاتل خود روبرو شد كه اين اشعار را بر زبان داشت : « اى على ! حكومت از آن خداست ، نه از تو » و با شمشيرى زهرآلود ضربتى بر سر آن حضرت زد .
قاتل عبد الرحمن بن عمرو بن ملجم مرادى ، از خوارج مصر بود كه از سوى پدر حميرى
هامش
( 1 ) همان ، ص 478 - 479 ؛ ثقفى ، الغارات ، ص 637 - 638 .
( 2 ) بلاذرى ، انساب ، ج 2 ، ص 480 .
* روايات سنيان چنين است . لكن در اكثر اخبار شيعه اهل بيت عليهم السلام آمده است كه ضربت خوردن حضرت امير المؤمنين على عليه السّلام در شب نوزدهم ماه رمضان بود . رك : بلاذرى ، انساب ، ج 2 ، ص 490 ، يادداشت 1 .