بود و از جانب خويشاوندان مادرى خود مرادى شمرده مىشد و از همپيمانان بنو جبله كندى بود . او به قصد كشتن على عليه السّلام و براى انتقام گرفتن از خون رهبران خوارج كه در نهروان به قتل رسيده بودند به كوفه آمده بود و در كوفه دو شريك جنايت از خوارج ، به نام شبيب بن بجره اشجعى و وردان بن مجالد تيمى پيدا كرد . شمشير شبيب خطا كرد و بر در چوبى يا بر طاق مسجد فرود آمد . او فرار كرد ، امّا در نزديكى دروازههاى كنده به دست مردى حضرمى به نام عويمر گرفتار آمد . مرد حضرمى شمشير او را گرفت و او را بر زمين زده بود كه گروهى از تعقيبكنندگان رسيدند و فرياد مىزدند كه مرد شمشير به دست را بگيريد . او از ترس جان شمشير را به سويى افكند و فرار كرد . شبيب نيز در ميان جمعيت گم شد . وردان به خانه گريخت و در آنجا به دست عبد الله نجبه بن عبيد تيمى خويشاوند خود كه از شركت او در قتل على عليه السّلام آگاه شده بود به قتل رسيد . ابن ملجم بنا بر آنچه گفتهاند به دست مغيرة بن نوفل بن حرث بن عبد المطلب هاشمى دستگير شد . او قطيفهاى بر روى ابن ملجم انداخت و او را بر زمين زد . او را به نزد على عليه السّلام بردند و على فرمود اگر از اين ضربت مردم او را به قصاص قتل من بكشيد و اگر زنده ماندم خود مىدانم كه با او چگونه رفتار كنم . دو روز بعد ، در شب يكشنبه 19 « * » رمضان على عليه السّلام از دنيا رفت . پيكر او را پسرانش حسن ، حسين و محمد بن حنفيه ، و پسر برادرش عبد الله بن جعفر غسل دادند و با همكارى عبيد الله بن عباس او را به خاك سپردند . ابن ملجم بنا به وصيت حضرت على عليه السّلام به قتل رسيد . « 1 »
على عليه السّلام در زمانى به شهادت رسيد كه ستاره اقبال او بعد از بحران درازمدت صفين ، حكميت نافرجام و فتنههاى خوارج نهروان در حال طلوع بود . حال و هواى كوفه به سود او برگشته بود ، زيرا رفتار پليد معاويه در جنگ ، مخصوصا حملههاى بسر به حجاز ماهيّت واقعى حكومت اموى را آشكار كرده بود . مردم كوفه و بصره اكنون آماده بودند كه اگر براى سربلندى على عليه السّلام نمىجنگند ، حد اقل براى استقلال خود بجنگند . از نتايجى كه جنگ سوم با شاميان ممكن بود به بار آورد نمىتوان بسادگى گذشت . شاميان بعد از
هامش
* بنا بر روايات شيعه شهادت آن حضرت در ثلث دوم شب 21 ماه رمضان بود . رك : مفيد ، ارشاد ( ترجمه و شرح رسولى محلاتى ، تهران ، بى تا ، ) ص 8 و ديگر كتابهاى حديث و اخبار اهل بيت عليهم السّلام .
( 1 ) بلاذرى ، انساب ، ج 2 ، ص 486 - 496 ؛ طبرى ، ج 1 ، ص 3456 - 3457 .