خردمندان بودى ! چگونه نوشيدن و خوردن را بر خود گوارا نمودى در حالى كه مىدانى حرام مىخورى و حرام مىآشامى و كنيزكان مىخرى و زنان مىگيرى و با آنان مىآرامى از مال يتيمان و مستمندان و مؤمنان و مجاهدانى كه خدا اين مالها را به آنان واگذاشته ، و اين شهرها را به دست ايشان مصون داشته ؟ پس از خدا بيم دارد و مالهاى اين مردم را باز سپار ، اگر نكنى و خدا مرا يارى دهد تا بر تو دست يابم كيفريت دهم كه نزد خدا عذر خواه من گردد ، و به شمشيريت بزنم كه كس را بدان نزدم جز كه به آتش درآمد . به خدا اگر حسن و حسين چنان كردند كه تو كردى از من روى خوش نديدى ، و به آرزويى نرسيدندى ، تا آنكه حق را از آنان بستانم و باطلى را كه به ستمشان پديد شده نابود گردانم ، و سوگند مىخورم به پروردگار جهانيان كه آنچه تو بردى از مال مسلمانان ، اگر مرا روا بود ، شادم نمىنمود كه به دستش آرم و براى پس از خود به ميراث بگذارم . پس لختى بپاى كه گويى به پايان كار رسيدى و زير خاك پنهان گرديدى ، و كردار تو را به تو نمودند . آنجا كه ستمكار با دريغ فرياد برآرد و تباهكنندهء عمر آرزوى بازگشتن دارد . « و جاى گريختن نيست » . « * »
ابن عباس جواب اين نامه را به اختصار نوشت و گفت در سلب اعتماد از او و گرفتن اموال بصره مبالغه شده و به على عليه السّلام اطمينان داد كه سهم او از بيت مال خدا ( بيت مال الله ) بيش از مبلغى بوده كه او برداشته بود .
على عليه السّلام در نامه ديگرى با ناراحتى به او جواب داد كه تعجب مىكند از اينكه ابن عباس معتقد است كه سهم او از بيت مال خدا بيش از ديگر مسلمانان است ، و در حقيقت زندگى او را آلوده به گناه دانست . و به او يادآور شد كه شنيده است از مدينه و طائف كنيزانى خريده و در حالى كه پول آن را از مال ديگران داده آنان را براى خود انتخاب كرده است . على عليه السّلام به او اطمينان داد كه مالى را كه ابن عباس برداشته حلال نيست و او نمىتواند اين مال را براى فرزندانش به ارث بگذارد . چگونه ابن عباس رضايت دارد كه مال حرام مصرف كند . او بايد از اين گناه خود توبه كند . ابن عباس اين بار با خشونت پاسخ داد : به خدا سوگند اگر از اين افسانهها دست نكشى اين مال را به نزد
هامش
* اين نامه از نهج البلاغه ( ترجمه دكتر سيد جعفر شهيدى ، تهران ، 1371 ) ص 313 - 315 نقل شد و با روايت بلاذرى ( انساب ، ج 2 ، ص 174 ) و ابن عبد ربه ( عقد الفريد ، ج 5 ، ص 106 - 107 ) كه مأخذ نويسنده كتاب بوده اندكى اختلاف دارد .