دست بردارند . صبرة بن شيمان كه گفته بود اگر اين مال را پس دهند اندك چيزى به هر كدام از ازديان مىرسد نشان مىدهد كه يا موجودى بيت المال در آن زمان استثنائا اندك بوده و يا ابن عباس سهم كمى را همراه خود برده بود و مبلغ 6000000 درهم احتمالا رقمى غير واقعى است . ابن عباس بعدا در نامهاى به على عليه السّلام نوشت كه آنچه با خود برده فقط سهمى از حق خودش بوده است . ابو عبيده مورخ بصرى ادامه مىدهد كه او ارزاقى را كه پيش او فراهم آمده بود با خود برد . « 1 » در هر صورت اين نمايشى بود از اظهار نافرمانى عبد اللّه بن عباس نسبت به على عليه السّلام ابو الكنود كه مدّعى است يكى از ياوران ( اعوان ) عبد الله بن عباس در بصره بوده از رفتار ابن عباس به على عليه السّلام خبر مىدهد و شرح مفصل اين درگيرى بين دو پسر عموى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را بيان مىكند . على عليه السّلام در جواب مىگويد : « خبر آن مرد را بر ايشان بخوان كه آيات خويش را به او عطا كرده بوديم و او از آن علم عارى گشت و شيطان در پىاش افتاد و در زمرهء گمراهان درآمد . » ( اعراف / 175 ) . آنگاه به ابن عباس مىنويسد :
من تو را در امانت شريك خود داشتم ، و از هر كس به خويش نزديكتر پنداشتم . و هيچ يك از خاندانم براى يارى و مددكارىام چون تو مورد اعتماد نبود ، و امانتدار من نمىنمود . پس چون ديدى روزگار پسر عمويت را بيازرد و دشمن بر او دست برد ، و امانت مسلمانان تباه گرديد و اين امت بىتدبير و بىپناه ؛ با پسر عمويت نرد مخالفت باختى و با آنان كه از او به يكسو شدند به راه جدايى تاختى ، و با كسانى كه دست از يارىاش برداشتند دمساز گشتى ، و با خيانتكاران هماواز . پس نه پسر عمويت را يار بودى ، و نه امانت را كارساز ، گويى كوششت براى خدا نبود ، يا حكم پروردگار تو را روشن نمىنمود ، و يا مىخواستى با اين امّت در دنيايشان حيلهبازى ، و در بهرهگيرى از غنيمت آنان را دستخوش فريب سازى .
چون مجال بيشتر در خيانت به امت به دستت افتاد ، شتابان حمله نمودى و تند برجستى و آنچه توانستى از مالى كه براى بيوهزنان و يتيمان نهاده بودند بربودى . چنان كه گرگ تيزتك برآيد و بز زخم خورده و از كار افتاده را بربايد . پس با خاطرى آسوده آن مال ربوده را به حجاز روانه داشتى و خود را در گرفتن آن بزهكار نپنداشتى . واى بر تو ! گويى با خود چنين نهادى كه مردهريگى از پدر و مادر خويش نزد كسانت فرستادى . پناه بر خدا آيا به رستاخيز ايمان ندارى ، و از حساب و پرسش بيم نمىآرى ؟ اى كه نزد ما در شمار
هامش
( 1 ) طبرى ، ج 1 ، ص 3454 - 3455 .