بن ربيعه ، والى مكه در زمان عثمان ؛ و عبد الرحمن ، فرزند عبد اللّه بن عامر بن كريز ، والى عثمان در بصره ؛ « 1 » از نوفل : مسلم بن قرظة بن عبد عمرو بن نوفل ، برادر فاخته همسر معاويه ؛ « 2 » از اسد : زبير و عبد اللّه بن حكيم بن حزام ، كه پرچم سپاه عايشه را بر دوش داشت و به دست عدى بن حاتم طائى و اشتر كشته شد ؛ « 3 » از عبد الدار : عبد اللّه بن مسافع بن طلحة بن ابى طلحه ؛ از زهره : اسود بن عوف ، برادر عبد الرحمن بن عوف ؛ « 4 » از مخزوم : عبد الرحمن بن سائب بن ابى سائب بن عائذ ؛ عبد الرحمن بن ابى بردة بن وهب بن عمرو بن عائذ ؛ معبد بن زهير بن ابى امية بن مغيره ؛ از تيم : طلحه ؛ فرزندش محمد ؛ برادرش عبد الرحمن بن عبيد ( عبد ) الله بن عثمان ؛ و عبد الرحمن بن ابى سلمة بن حارث ؛ « 5 » از جمح : عبد اللّه بن ابىّ بن خلف بن وهب ؛ عبد اللّه بن ربيعة بن درّاج بن عنبس ؛ « 6 » عبد الرحمن بن وهب بن اسيد بن خلف ؛ و مسلم بن عامر بن حميل ؛ « 7 » از سهم :
يكى از فرزندان قيس بن عدى بن سعد ، سيّد قريش در زمان خود ؛ و از عامر :
عبد الرحمن و عمرو ، فرزندان حميرة بن عمرو بن عبد اللّه بن ابى قيس ، ابو سفيان بن حويطب بن عبد العزى بن ابى قيس ؛ « 8 » عبيد الله بن انس بن جابر بن عبدة بن وهب ؛ « 9 » و
هامش
( 1 ) عبد الرحمن وقتى پدرش سيزدهساله بود ، به دنيا آمد ( ابن منظور ، مختصر ، ج 12 ، ص 285 ) . بدين سان وقتى كشته شده نوزدهساله بود .
( 2 ) على عليه السّلام چون جسد مسلم بن قرظه را در ميدان جنگ ميان كشتهشدگان يافت ، به طعنه گفت : « برّ و نيكى وى را بدين جا كشاند . او از من خواست دربارهء ادعايى كه بر ضد عثمان در مكه داشت با وى سخن گويم .
من با عثمان پيوسته در اين باره سخن گفتم تا اينكه آن را به او داد و به من گفت اگر به خاطر تو نبود به او نمىدادم . و اكنون مسلم در دفاع از عثمان جان باخت » ( مفيد ، جمل ، ص 393 ) .
( 3 ) طبرى ، ج 1 ، ص 3202 .
( 4 ) در بين دشمنان كشته شده در جنگ ، على نيز ، معبد ، فرزند مقداد بن اسود ( عمرو ) ، همپيمان زهره را يافت .
مقداد ، يكى از نخستين اسلام آورندگان ، حتى در زمان انتخاب عثمان از طرفداران سرسخت على بود و مادر معبد نيز هاشمى بود . على معبد را سخت محكوم كرد چون پيوندهاى خويشاوندى خود را بريده بود ، اما پدرش را ستود ( بلاذرى ، انساب ، ج 2 ، ص 264 - 265 ؛ مفيد ، جمل ، 392 - 393 ) .
( 5 ) فقط خليفه از او نام برده است ( تاريخ ، ص 186 ) . در جاهاى ديگر ذكرى از او به ميان نيامده است .
( 6 ) زبيرى ، نسب ، ص 369 ؛ ابن ابى الحديد ، شرح ، ج 11 ، ص 125 . على در كنار جسدش گفت : « اين بيچاره را طرفدارى از عثمان از خانه بيرونش نياورد . به خدا سوگند نظر عثمان دربارهء او و پدرش مساعد نبود » .
( مفيد ، جمل ، ص 393 ) .
( 7 ) فقط خليفه از او نام برده است ( تاريخ ، ص 168 ) . در جاهاى ديگر ذكرى از او به ميان نيامده است .
( 8 ) بنا به روايتى از سعيد بن ابى هند ، على كوشيد ابو سفيان بن حويطب را كه در جنگ وحشتزده شده بود ، با دعوت به سوى خود ، نجات دهد . ابو سفيان مىخواست به طرف على رود ، اما يكى از مهاجمان بصرى در جبههء ضد على او را به دام انداخت . يكى از كوفيان همدان بر او حمله آورد و او را قطعهقطعه كرد ، زيرا صداى على را كه گفت او را رها كن نشنيد ( مفيد ، جمل ، ص 361 ) بنابر برخى روايات ، حويطب پدر ابو سفيان در ميان كسانى بود كه در دفن عثمان حضور داشتند ( زبير ، نسب ، ص 426 ؛ رك : فصل 3 ، شماره 291 ) . برادرزادهاش مساحق بن عبد اللّه بن مخرمة بن عبد العزى در ميان باقيماندگان جنگ بود ؛ او از على طلب عفو كرد و على او را بخشيد ( مفيد ، جمل ، ص 413 ، 416 ) .
( 9 ) زبيرى ، نسب ، ص 434 ) .