بخارى گفته كه : شك نمىكند احدى از علما وجماعتى نقل اجماع بر آن كرده وهر قولي كه مخالف آن باشد ، وهم است . وبعضي گفته : قبل از عام فيل بوده به پانزده سال . بعضي گفته كه اين غريب ومنكر است . . . . « 1 »
تا آخر آنچه گفته .
واين اختلافات شديده وأقوال عديده كه از علماى أهل سنّت نقل شده ، خيلى عجب است وقول به دوازدهم اگرچه مشهور ومرسوم است وأهل سنّت آن را رسما عيد گيرند ، ولى روايت آن چنانچه صاحب سيره گفته مستند است به ابن إسحاق وكلمات قوم را در حقّ أو شنيدى .
وقول به هشتم در ميان اين أقوال را معتبرتر شمردهاند وما را حاجتي بر تعرّض بر حال رواة وجرح وتعديل آنها نيست .
واز سابق معلوم شد كه أصح نزد اماميّه هفدهم است وروز جمعه بودن آن بلا ريب است ومخالفى در آن باب ذكر نشده . وسال ولادت همان عامّ الفيل است به اتّفاق اماميّه وقول غالب أهل سنّت . ولى عام الفيل نيز تاريخي است مجهول ومبدأى است غير معلوم الفاصله ، وتعيين موقع آن از زمان ، محتاج به عنايت ديگر است ودر باب دوم ذكر خواهد شد .
هامش
( 1 ) . همان ، ص 95 .