تخطي إلى المحتوى الرئيسي

چهار كتاب اصلى علم رجال ( فارسي ) — صفحة 56

مساهمون:

ص٥٦
آنكه هيچكس ديگر چنين نسخه‌اى از كتاب الفهرست را نديده و از آن نشانى ندارد ، گمان آن نيست كه علامهء مزبور در شناخت آن نسخه دچار اشتباه شده و همان چاپ هند را چاپ ليدن پنداشته ، يا در هنگام گزارهء اين شرح ( كه خلاصهء آن را گفتيم ) به خاطر طول زمان ، خصوصيات آن را فراموش كرده و دچار اين خلط شده باشد ؟

اعتبار فهرست و انتقاد بر آن

براى اثبات اعتبار كتابهاى شيخ طوسى ، بيش از بررسى اصل كتاب ، مىتوان به اعتبار مؤلف آنها استناد جست . عظمت و ارجمندى مقام علمى شيخ آنچنان است كه گمان بىاعتبارى تأليفات وى را به كلى مردود ، يا لااقل ، ضعيف مىسازد . نوشته‌هاى وى در هر رشته‌اى گشايندهء راهى نو و روشى مبتكرانه و نمايشگر قدرت فراوان و كم‌سابقهء علمى اوست . چنان كه مىدانيم دو كتاب تهذيب و استبصار او در شمار چهار كتاب معروف حديث ، و سه كتاب الفهرست ، الرجال ، و اختيار الرجال او ، جزء چهار اصل مورداعتماد علم رجال ، و كتابهاى ديگر او هركدام در رشتهء خاص خود از : تفسير ، كلام ، اصول ، و فقه ممتاز و برجسته و برخوردار از ابتكار مىباشند . بنابراين خدشه در آراء و نظرهاى وى در فن رجال ، كارى دشوار و دور از احتياط است . عملا نيز دو كتاب الفهرست و الرجال او در دوره‌هاى پس از خود وى پيوسته موردتوجه و اعتناى علماى