طلحه مىگويد : معناى اين جمله را از امام ( عليه السلام ) پرسيدم كه خداوند در همان آيه مىفرمايد : « اوْ يُنْفَوْا مِنَ الْارْضِ » امام ( عليه السلام ) در جوابم فرمود : تبعيد در اين آيه به معناى فرارى دادن است ، يعنى سپاه اسلام بايد سپاه كفر را متفرق و پراكنده سازند و افرادشان را فرارى دهند و اگر به آنان رسيدند و دستگيرشان نمودند ، بايد همان احكامى كه براى كفار بيان گرديده است ، دربارهء آنها اجرا شود .
امام ( عليه السلام ) سپس فرمود : احكام كفار در حالت جنگ همان است و اگر جنگ پايان پذيرفت و كفار با شكست حتمى روبرو شدند و متفرق گرديدند ، در اين حال هر كافرى كه دستگير شود و به اسارت مسلمانان درآيد ، پيشواى مسلمانان مخيّر است كه بر آنان منت بگذارد و بلاعوض آزادشان سازد و يا فديه و سربها بگيرد و رهايشان سازد و يا به عنوان برده و غلام نگهدارد . « 1 »
خلاصه :
از اين روايت و از همهء آنچه در معناى آيهء شريفه گفتيم ، چنين بر مىآيد كه اسير كافرى كه بعد از خاموش شدن آتش جنگ دستگير شده است ، كشته نمىشود .
بعضى از علماى اهل سنت ، مانند عطا و ضحاك و حسن بصرى نيز در اين نظريه با ما موافقند و حسن بصرى همين نظريه را با صراحت اظهار مىدارد و مىگويد : اسيران جنگى كه پس از پايان جنگ دستگير گرديدهاند ، كشته نمىشوند ، بلكه امام مسلمانان مخير است كه آنان را برده نمايد يا فديه و سربها بگيرد و يا بدون فديه آزادشان سازد . « 2 »
هامش
( 1 ) . وافى ، 9 / 23
( 2 ) . تفسير قرطبى ، 16 / 227 - 228 و همين نظريه را نحاس در الناسخ و المنسوخ از عطا نقل نموده است .