آن منظور شود ، در اين صورت نيز با ادلهء ديگرى كه حكم برده گرفتن و استرقاق را جايز و مباح مىشمارند ، قيد مىخورد و بدين گونه ، حكم « فداء وَ مَنَ » به موضوع استرقاق ، اختصاص پيدا مىكند .
با اين بيان ، احكام كافر آماده به جنگ برده كافر از آيهء شريفه كاملًا استفاده مىشود .
روايات معتبر نيز مؤيّد همان معنا است ، زيرا اين احكام به همان صورت كه از آيه استفاده مىشود و در بعضى از روايات هم آمده است ، چنان كه « كلينى » و « شيخ طوسى » از طلحهء بن زيد نقل مىكنند كه او مىگويد ، از امام صادق ( عليه السلام ) شنيدم كه مىفرمود : پدرم مىگفت : « جنگ با كفار دو حكم دارد : اگر جنگ هنوز ادامه دارد و كفار شكست نخورده و پراكنده نشدهاند ، در اين حال هر اسيرى كه گرفته شود ، امام اختيار دارد كه گردنش را بزند و يا از دار بياويزد و يا دست و پاى او را از چپ و راست قطع كند ، بدون اينكه از تنش جدا سازد و به همان حالت رها كند تا در اثر خونريزى بميرد و اين گفتار خداست :
« إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَسْعَوْنَ فِى الْأَرْضِ فَسَاداً أَن يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُم مِنْ خِلَافٍ أَوْ يُنفَوْا مِنَ الْأَرْضِ ذلِكَ لَهُمْ خِزْىٌ فِى الدُّنْيَا وَ لَهُمْ فِى الْآخِرَهءِ عَذَابٌ عَظِيمٌ » . ( سورهء مائده / 33 )
« جزا و مكافات كسانى كه با خدا و پيامبر او مىجنگند و مىكوشند در روى زمين فتنه و فساد برپا كنند ، اين است كه
كشته شوند يا به دار آويخته گردند و يا دستها و پاهايشان از چپ و راست بريده شود يا تبعيد شوند ، اين خوارى و ذلت است براى آنان در دنيا و در آخرت هم به عذاب بزرگى مبتلا خواهند شد . »
آنگاه امام فرمود : آيا نمىبينى كه خدا امام را تنها در مورد نوع مجازات كافر محارب ، مخيّر نموده است و اين اختيار در همه موارد نيست ؟ »
بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — صفحة 637
مساهمون: السيد الخوئي
ص٦٣٧