شنيدم كه مىفرمود ، در كشت و زرع دو حق وجود دارد ، حقى است كه از تو گرفته مىشود و حقى است كه تو خود آن را مىپردازى . عرضه داشتم : كدام حق است كه از من گرفته مىشود و كدام حق است كه خودم مىپردازم ، فرمود : حقى كه از تو گرفته مىشود همان ده يك و بيست يك است ( زكات ) و اما حقى كه خودت مىپردازى همان است كه خداوند مىفرمايد : « وَ اتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ » . « 1 »
ابن مردويه نيز با اسناد خود از ابوسعيد خدرى و او از رسول اكرم ( صلى الله عليه و آله و سلم ) در تفسير « وَ اتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ » چنين آورده است كه : منظور از اين حق همان سنبلها مىباشد كه به هنگام درو كردن به زمين مىريزد . « 2 »
2 . سوره انعام كه آيه مورد بحث جزء آيات آن مىباشد يك جا و دفعتاً در مكه فرود آمده است ولى آيه زكات بعد از هجرت و در مدينه نازل شده است . بنابراين ، چگونه مىتوان گفت كه آيهء مورد بحث دربارهء زكات و وجوب آن است و يكى از اين دو آيه زكات ناسخ آن ديگرى است .
در اينكه سوره انعام در مكه و يكجا نازل شده است ، روايات زيادى داريم چنان كه « كلينى » با اسناد خود از حسن بن حمزه نقل مىكند كه امام صادق فرمود : سورهء انعام يكجا و دفعهء نازل شده و هفتاد هزار فرشته با تجليل و تعظيم آن را بدرقه مىكردند . چون در اين سوره نام خدا هفتاد بار ذكر شده است ، اگر مردم مىدانستند كه خواندن اين سوره چه اجر و پاداشى دارد از خواندن آن غفلت نمىورزيدند . « 3 »
از ابن عباس نقل شده است كه او مىگويد : سورهء انعام شبانه و يك جا در مكه
هامش
( 1 ) . تفسير برهان ، 1 / 338
( 2 ) . تفسير ابن كثير ، 2 / 182
( 3 ) . تفسير برهان ، 1 / 313 .