نازل شد و هفتاد هزار فرشته در اطراف آن با صداى بلند تسبيح مى گفتند . « 1 »
از اين روايات و امثال آنها چنين بر مىآيد كه آيه مورد بحث در مكه و قبل از آمدن حكم زكات نازل گرديده است .
زجاج نقل مىكند كه بعضىها گفتهاند كه اين آيه در مدينه نازل شده است « 2 » ولى اين گفتار ، گذشته از اينكه دليلى ندارد ، با روايات فراوانى هم كه قبلًا به آنها اشاره گرديد ، مخالف است .
3 . آخرين گواه برعدم نسخ آيهء مورد بحث اين است كه : چون وقت پرداختن حقى كه در اين آيه وارد شده هنگام درو كردن است ، بناچار بايد منظور از اين حق ، غير از زكات باشد زيرا به طورى كه مىدانيم زكات پس از درو كردن و خرمن كوبى و پيمانه نمودن پرداخت مىشود ، نه در موقع درو نمودن .
و روايات ديگرى نيز كه دربارهء منع از درو كردن زرع به هنگام شب از ائمه اهل بيت ( عليهم السلام ) به ما رسيده است ، اين معنى را تأييد مىكند ، زيرا در اين روايات منع از درو كردن به هنگام شب بدين گونه تعليل شده است كه : اين عمل موجب محروميت بيچارگان و درماندگان مىگردد . « 3 »
جعفر بن محمد بن ابراهيم با اسناد خود از امام جعفر صادق ( عليه السلام ) از پدر ارجمندش و او نيز از پدرش نقل مىكند كه رسول خدا ( صلى الله عليه و آله و سلم ) از چيدن خرما و درو كردن زراعت به هنگام شب نهى نموده است . جعفر ناقل روايت در اين جا مىگويد : شايد راز اين نهى همان محروميت فقرا باشد . « 4 »
هامش
( 1 ) . اين حديث را ابوعبيد ، ابن منذر ، طبرانى و ابن مردويه نقل كردهاند . تفسير شوكانى 2 / 91
( 2 ) . تفسير قرطبى ، 7 / 91
( 3 ) . تفسير برهان ، 1 / 338
( 4 ) . سنن بيهقى ، 4 / 133 .