مىگويند : در صورت امان دادن به مرتدين ، مصونيت آنها حتمى است ، ولى اين مصونيت تا روزى است كه پيمان مسلمانان با همپيمانشان ادامه داشته باشد و اگر پيمانشان با آنان لغو گردد ، براى مصونيتى كه نسبت به مرتدين متوجه بود ، محلى باقى نمىماند ، در اين صورت مسلمانان مىتوانند دوباره با مرتدين بجنگند و آنان را به قتل برسانند ولى توجه داشته باشيد ، همانطور كه در اول بحث نسخ روشن نموديم ، برداشته شدن يك حكم به سبب از بين رفتن موضوع آن ، ارتباطى به نسخ ندارد و اينگونه تغيير و تبديل نسخ ناميده نمىشود ، در اينجا نيز تغيير حكم مرتدين از همين باب است ، زيرا : پيمانى كه ميان مسلمانان و مشركين منعقد بود با فرود آمدن سوره توبه لغو گرديد و به مشركين چهار ماه مهلت داده شد كه در اين مدت يا اسلام را بپذيرند و يا از بلاد و شهرهاى اسلامى بيرون روند و بدين ترتيب ديگر براى اين امان و مصونيتى كه در آيه مورد بحث وارد شده است موضوعى باقى نماند ، اين بود كه همان مصونيت از بين رفت و امان از اعتبار ساقط شد و به تبع آن قتال با مرتدين و كشتن آنها كه به علت همان امان ممنوع شده بود ، مجدداً تجويز شد و اين حكم در آيه جهاد اعلان گرديد و اين تغيير روش از مقولهء نسخ حكم اولى نيست بلكه از مقوله تغيير موضوع و يا تغيير شرائط است .
2 - شرط دوم در مصونيت مرتدين از قتل اين است كه آنان صلحجويانه و مسالمتآميز به پيش مسلمانان آيند و خود را از جنگ با آنان دور نگهدارند و پس از ارتداد ، مجدداً دست دوستى به مسلمانان بدهند ولى توجه داشته باشيد كه منظور از دادن دست دوستى اين است كه اظهار اسلام نموده و به توحيد و نبوت اعتراف نمايند و شاهد بر اين معنى ، آيهء ديگرى است كه مىگويد :
« و لَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِناً » . ( 4 / 94 )
« به كسى كه اظهار صلح و سلام مىكند ، نگوييد مسلمان نيستى ! »
بنابراين ، آيه مورد بحث ، دلالت مىكند كه مرتد ملى اگر اظهار توبه كند و به
بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — صفحة 580
مساهمون: السيد الخوئي
ص٥٨٠