اين بود خلاصهء دو نظريه در نسخ آيهء مورد بحث كه به عقيدهء ما هر دو نظريه باطل و بىاساس است ، زيرا :
1 - اما نسخ آيه با آيه تحريم خمر : مىگويند اين آيه ، مستى و خوردن شراب را تنها در حال نماز تحريم مىكند ، ولى آيهء تحريم خمر ، اين حكم را نسخ نموده و حكم ديگرى را جايگزين آن كرده است و آن اينكه حرمت خمر و مستى در تمام حالات ثابت است و به حال نماز اختصاص ندارد .
در پاسخ اين گفتار مىگوييم : كه اولًا ، اين آيه به هيچوجه دلالت بر جواز شراب خوردن در غير حال نماز ندارد تا با آيه تحريم خمر نسخ گردد . ثانياً ، قبل از نزول اين آيه ، شراب حرام بود ، پس چگونه مىتوان گفت كه از اين آيه جواز شراب خوردن استفاده مىشد و با آيه ديگر نسخ گرديده است .
در اين زمينه رواياتى آمده است كه گفتار ما را تأييد مىنمايد و اينك نمونههاى چندى از آن روايتها :
عبدالله ابن عمر مىگويد : در تحريم شراب ، سه آيه نازل گرديده است ، نخستين آيه اين بود :
« يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِن نَفْعِهِمَا » . ( 2 / 219 )
« از تو دربارهء شراب و قمار سؤال مىكنند ؛ بگو ! در آنها گناه و زيان بزرگى است و نافعى [ از نظر مادى ] براى مردم در بر دارد ، ولى گناهشان بيشتر از نفعشان مىباشد . »
عبدالله مىگويد : چون اين آيه نازل شد ، عدهاى گفتند : شراب حرام گرديد ، عدهاى ديگر عرضه داشتند يا رسول الله ! بگذار ما از همان منافعش كه پروردگار بدان اشاره نموده است ، استفاده كنيم ! رسول اكرم در برابر خواستهء آنان سكوت اختيار نمود تا آيهء دوم نازل شد و آن آيه اين بود :
بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — صفحة 574
مساهمون: السيد الخوئي
ص٥٧٤