كند و از پراكندگى بهصورت مجموعه واحد در بياورد ، بلكه بدين معنى كه او تمام مسلمانان را در قرائت يك قارى مخصوص ، جمع و متحد نمود و تمام قرآنهاى ديگر را كه با آن قرائت مورد نظر موافق نبود ، سوزاند و به تمام بلاد و شهرها نوشت كه چنين قرآنها را بسوزانند و بدينوسيله مسلمانان را از هر گونه اختلاف قرائت نهى و منع نمود كه آن را در اصطلاح « توحيد المصاحف » مىنامند .
عدهاى از بزرگان اهل سنت نيز بدين معنى تصريح نمودهاند ، چنانكه « حارث محاسبى » مىگويد : درميان مردم مشهور است كه جمع كنندهء قرآن عثمان است ولى چنين نيست ، بلكه عثمان از اختلافى كه درميان اهل شام و اهل عراق در قرائت حروف و كلمات قرآن بهوجود آمده بود ، به ترس و وحشت افتاد و مردم را وادار كرد كه قرآن را با يك قرائت و با همان روشى كه خود او و عدهاى از مهاجر و انصار اختيار كرده بودند ، بخوانند . « 1 »
مؤلف :
اما اينكه عثمان ، همهء مسلمانان را به يك قرائت جمع كرد و آن همان قرائتى بود كه درميان مسلمانان معمول و متعارف بوده ، با « تواتر » و نقلهاى يقينآور از خود رسول خدا ( صلى الله عليه و آله و سلم ) اخذ شده بود و او از اين راه مسلمانان را از قرائتهاى ديگرى كه مبتنى بر احاديث بىاساس ( نزول قرآن با حروف هفتگانه ) بود ، منع و جلوگيرى كرد .
آرى ، اين اقدام و عمل عثمان شايسته بود و لذا مورد انتقاد هيچيك از مسلمانان واقع نشد ، زيرا همان اختلاف در قرائت سبب اختلاف بيشترى درميان مسلمانان و موجب پاشيده شدن صفوف آنان و در هم ريختن پايههاى اتحاد و
هامش
( 1 ) . اتقان ، نوع 18 ، ج 1 / 103 .