خواهد بود و از اين لحاظ احتياج به يك حافظ خارجى ندارد .
ثانياً : اين آى شريفه حفظ قرآن را پس از نازل شدن آن ، تضمين مىكند نه در حالت نزولش ، تا منظور از حفظ و مصونيت ، استحكام و استقامت دلايل آن باشد .
3 - مىگويند : درست است كه اين آيه بر مصونيت قرآن از تحريف دلالت دارد ولى كدام قرآن ؟ چون ممكن است منظور از آن تنها قرآنى باشد كه نزد حضرت ولى عصر ( عجل الله تعالى فرجه الشريف ) است نه هم قرآنها زيرا از ظاهر اين آيه كليت و عموميت استفاده نمىشود .
پاسخ : اين احتمال از دو احتمال گذشته ضعيفتر است زيرا قرآن بايد درميان اجتماع و در نزد مردم كه به آن نيازمند هستند ، محفوظ و مصون از تحريف باشد نه در نزد امام زمان ( عجل الله تعالى فرجه الشريف ) زيرا محفوظ ماندن قرآن در نزد وى بهمانند محفوظ بودن آن در لوح محفوظ است يا در پيش يكى از فرشتگان خدا و اين گفتارى است بسيار سست و غير قابل قبول و شباهت زيادى به گفتار كسى دارد كه بگويد : من هديهاى به شما فرستادم ولى آن را در نزد خود يا در نزد يكى از دوستانم محفوظ داشتهام .
شگفتانگيزتر اينكه آنان مىگويند : منظور آيه مصونيت يك قرآن است ، از ميان تمام قرآنها نه هم قرآنها . گويا اين افراد خيال مىكنند كه منظور از « ذكر » قرآنى است كه در روى كاغذها نوشته شده ، خوانده مىشود و داراى انواع و مصاديق مختلفى مىباشد ، در صورتى كه اين مطلب واقعيت ندارد بلكه منظور از « ذكر » كلام خدا و آن قرآن واقعى و آسمانى است كه به رسول خدا ( صلى الله عليه و آله و سلم ) فرود آمده است و اين قرآنها ظاهرى ، حاكى ، بازگو كننده و نشان دهندهء آن هستند زيرا قرآنهاى ظاهر و مطبوع ، اوراقى است كه بهتدريج كهنه و فرسوده شده و از بين مىروند ، قابل دوام و بقا نيستند و هميشگى نمىباشند تا مورد توجه و هدف اين آيه قرار بگيرند و بهوسيلهء آن مصونيت قرآن بدين معنى براى هميشه تضمين شود بلكه منظور از « ذكر » قرآن واقعى بوده ، منظور از حفظ و مصونيت آن نيز ، مصون و
بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — صفحة 324
مساهمون: السيد الخوئي
ص٣٢٤