پس از ابن تيميّه جاى مىگيرند و وجه استناد استاد بدان دو ، با عدم وجود كتابهاى پيشينيان نزد او ، تنها اين است كه آن دو به وجود آنچه ابن تيميّه يادى از آن نكرده است در نزد امامان پيشين و دست يافتن ايشان بدان ، يقين داشتهاند و اين نشان مىدهد كه تكيهگاه همان سخن نخستين است و هر مطلبى به جز آن ، درخور توجّه نيست .
امّا آنچه در طبقات شيخالاسلام آمده كه پدر معروف مولا و دربان امام رضا بوده و به دست وى مسلمان شده و اينكه روزى ، امام بر مردم نمايان شد و آنان گرد حضرتش جمع شدند و به سبب فراوانى مردم ، پدر معروف زير پاى آنها افتاد و جان سپرد ، نزد عموم دانشمندان شهرتى ندارد ؛ ليكن مانعى نيز از پذيرش آن نيست . و اللَّه اعلم .
ديگر آنكه مولا در اينجا ، به معناى آزاد شده نيست ؛ بلكه به معناى كسى است كه به دست ديگرى ، مسلمان شده است . اين برداشت بر اساس حديثى است كه طبرانى و ابن عدى و دارقطنى و بيهقى و ديگران ، از ابوامامه نقل كردهاند . حديث چنين است :
مَنْ أسْلَمَ عَلَى يَدَيْهِ رَجُلٌ فَلَهُ وِلاءٌ .
هر كه كسى به دست او اسلام آورد ، داراى ولايتى است .
متن حديث در روايت بخارى در تاريخش ، و ابوداوود و طحاوى از تميم دارى ، اين گونه است :
هُوَ أوْلَى النَّاسِ بِمَحْياهُ وَ مَماتِهِ .
او سزاوارترين مردمان به زندگى و مرگ اوست .
در روايت ديگرى ، به جاى « بمحياه و مماته » « بحياته و مماته » آمده است . تفاوتى نمىكند كه مقصود از ولاء ، ولاى ارث يا ولاى دوستى و يارى باشد . اين همانند سخن ابن حباّن دربارهء آن راهب نصرانى است كه شرافت گرامىداشت سر امام شهيد ، حسين ، نصيبش شد و در پى آن ، كرامتى از آن سر ديد و مسلمان شد و
خلاصهء عبقات الانوار (حديث تشبيه) (فارسى) — صفحة 420
مساهمون: السيد مير حامد حسين الهندي
ص٤٢٠