دهلوى اين سخن را از تفسير فخر رازى بر گرفته است تا خلافت بلا فصل اميرالمؤمنين عليه السلام را نفى كند . وى گفتهء خود را مصداق تشبيه كامل امير مؤمنان عليه السلام به هارون ، قرار داده است .
در پرتو گفتار دهلوى ، مىتوانيم حديث تشبيه را بر تشبيه كامل ميان اميرالمؤمنين عليه السلام و پيامبران ، حمل كنيم و روشن است كه تشبيه كامل ، برابرى بين مشبّه و مشبّهٌ به را در همهء جهات مىرساند . از اين رو ، حضرت امير در اوصاف همهء پيامبران ياد شده ، با ايشان ، برابر است و اين همان است كه ما در پى نشان دادنش بوديم ! اكنون مىگوييم حمل حديث تشبيه توسّط دهلوى و برخى از پيشينيانش بر تشبيه ناقص ، با ديندارى سازگار نيست . آرى ، چگونه است كه دهلوى آنجا سخن از تشبيه كامل مىگويد و اينجا آن را فراموش مىكند ؟ !
2 . دهلوى در حاشيهء گفتارى كه در پاسخ به حديث ثقلين دارد ، مىگويد : « م لّا يعقوب ملتانى - كه از دانشمندان اهل سنّت است - گفته است : بىگمان ، در تشبيه پيامبر صلى الله عليه و آله اهل بيتش را به كشتى و صحابهاش را به ستارگان ، اشارتى است كه بايد شريعت را از صحابه و طريقت را از اهل بيت فرا گرفت . زيرا رسيدن به حقيقت و به دست آوردن معرفت ، جز با پيروى طريقت و نگاهداشت شريعت ، ممكن نيست ؛ همان گونه كه پيمودن درياها تنها با سوار شدن بر كشتى و راهيابى با ستارگان ، هر دو ، ميسّر است ؛ چرا كه هر چند بر كشتى نشستن ، ما را از غرقه شدن مىرهاند ؛ ليكن جز با راهيابى به وسيلهء ستارگان ، رسانا به مقصد نيست ؛ بدان سان كه جهتيابى با ستارگان ، به تنهايى و بدون نشستن بر كشتى ، سودى ندارد . اين نكتهاى است دقيق ؛ پس در آن نيك بينديش . »
اوّلا : اگر تشبيه نشان دهندهء برابرى نباشد ، نه تنها در اين نكته ، امر شايستهء دقّتى نخواهد بود ؛ بلكه سخن قابل ذكرى هم به شمار نخواهد آمد . البتّه بر اساس تفسير شيعه از حديث « أصحابي كالنجوم : همراهان من چون ستارگاناند » ، مقصود از اصحاب ، همان اهل بيت است و اين بر هر كه به كتابهاى « بصائر الدرجات » و « معاني الأخبار » مراجعه كرده باشد ، روشن است . پس قطعاً ، اين اهل بيتاند كه
خلاصهء عبقات الانوار (حديث تشبيه) (فارسى) — صفحة 337
مساهمون: السيد مير حامد حسين الهندي
ص٣٣٧