حافظ ابوطاهر سلفى را - كه پيشتر آورده شد - مىآورد و داستان نوشيدن خطيب از آب زمزم و خوابى را كه ذهبى آن را ياد كرده است ، نقل مىكند .
ستايش آثار حافظ ابن عساكر
1 . ابن خلّكان
: ابن عساكر آثار مفيدى نگاشت و روايات فراوانى فراهم آورد . وى نسبت به احاديث ، نيكو سخن مىگفت و در گردآورى و تأليف ، دقيق بود . او تاريخ كبير دمشق را - كه به شيوهء تاريخ بغداد است - در هشتاد مجلّد به رشتهء نوشته درآورد و مطالب شگفتآورى در آن نقل كرد . شيخ ما ، حافظ و ع لّا مه ، ابومحمّد ، عبدالعظيم منذرى ، حافظ مصر - كه خدا بهره بخشىاش را مستدام بدارد - زمانى كه از اين تاريخ گفتارى به ميان آمد ، مجلّدى از آن را به من نشان داد و در بزرگداشت آن ، بسيار سخن راند و گفت : « جز اين نمىانديشم كه اين مرد از زمان بلوغ ، تصميم بر نگارش اين تاريخ گرفته و از همان روزگار به گردآورى مطالب پرداخته است ؛ چرا كه عمر كوتاهتر از آن است كه آدمى پس از اشتغال و تنبّه ، به نوشتن چنين كتابى بپردازد . » الحقّ كه سخن درستى گفت ! و هر كه با اين كتاب آشنا شود ، حقيقت اين سخن را در خواهد يافت . كى زمان براى آدمى فراخ مىشود تا چنين كتابى بنگارد ؟ !
[ دربارهء مطالب كتاب تاريخ دمشق ] من نيز بر همانم كه بر ابن عساكر روشن شده است ؛ چرا كه اين اخبار پس از فراهم آمدن پيشنويسهايى كه به شماره در نمىآيد ، نزد وى به درجهء صحّت رسيدهاند . وى غير از تاريخ دمشق ، كتابها و آثار نيكو و سودمند ديگرى نيز دارد . « 1 »
2 . يافعى
: برخى از دانشمندان حديث و تاريخ دربارهء وى گفتهاند : ابن عساكر در حديث و رجال ، سرور مردم روزگار خود بود و در اين دو علم ، به بلندترين قلّه رسيد و هر كس تاريخ دمشق را به دقّت بنگرد ، جايگاه اين مرد را در حفظ اخبار خواهد شناخت . من مىگويم : بلكه هر كس اندكى در آثار وى بينديشد ، منزلت او را در
هامش
( 1 ) . وفيات الاعيان 3 / 309 .