ساختگى ، در خود جاى داده است كه بعضى از آنها را بخارى و مسلم و ديگر نويسندگان كتابهاى صحيح و مسند و سنن ، نقل كردهاند . از اين رو ، محقّقان سنّى به سخن ابن جوزى و داورىاش به ساختگى بودن شمارى از احاديث ، وقعى نمىنهند .
اگر ابن جوزى از ناقدان حديث است ، بايد دانست كه وى شمار بسيارى از مناقب ابوبكر و عمر و ديگران را در « الموضوعات » از احاديث ساختگى برشمرده و با اين همه ، تصريح كرده است كه روايات ساختگى فراوان و رايج در زبان تودهها را وانهاده است . اينك برخى از احاديث اين كتاب :
- همهء دانشى را كه خدا در سينهء من نهاد ، به سينهء ابوبكر ريختم .
- پيامبر صلى الله عليه و آله بر سر جنازهء مردى حاضر شد و بر آن نماز نگزارد . پرسيدند : اى رسول خدا ، تاكنون نديده بوديم كه شما نماز بر جنازهء كسى را فروگذاريد . آن حضرت پاسخ فرمود : اين مرد كينهء عثمان را در دل داشت .
- حديث « خواب » كه آن را ساختهاند و به ابن عبّاس نسبت دادهاند . در اين حديث به نقل از نبىّ اكرم صلى الله عليه و آله آمده است : ديدم كه عثمان بن عفّان در بهشت ، عروس شده است و من به عروسى او خوانده شدهام .
ابن جوزىِ ناقد حديث ( بر پايهء سخن دهلوى ) تمام اين احاديث را در « الموضوعات » آورده و آنها را ساختگى دانسته است ؛ ليكن دهلوى در كتاب تحفه ، به هدف ايستادگى در برابر شيعه ، بدين بافتهها و ساختهها چنگ زده است !
شايسته است ياد كنيم كه هر آنچه دهلوى پيرامون ديلمى و خطيب و ابن عساكر و سخاوى و ابن جوزى و سيوطى گفته ، از سخنان پدرش در « قرّة العينين » بر گرفته و با تغييراتى در آنها مانند حذف نام حاكم نيشابورى از طبقهء بخارى و مسلم و ترمذى ، در كتاب خود آورده است . شايد سبب حذف نام حاكم ، آن است كه وى احاديثى همچون حديث ولايت و حديث طير و حديث مدينةالعلم را صحيح دانسته است و از همين روست كه نامش از طبقهء بخارى و مسلم و . . . افتاده است ؛ زيرا اعتراف به اينكه حاكم نيز بسان بخارى و مسلم ، در شمار ناقدان حديث است ،
خلاصهء عبقات الانوار (حديث تشبيه) (فارسى) — صفحة 292
مساهمون: السيد مير حامد حسين الهندي
ص٢٩٢