ننوشتهام . و خدا داناترين است . « 1 »
شرح حال حاكم نيشابورى
1 . ابن خلّكان
: حافظ ابوعبداللَّه ، محمّد بن عبداللَّه بن محمّد بن حمدويه بن نعيم ضَبّى طهمانى ، معروف به حاكم نيشابورى و ابن بيّع ، در عصر خويش ، پيشواى اهل حديث بود و كتابهايى به نگارش در آورد كه پيش از وى ، مانندش نوشته نشده بود .
حاكم مردى دانا و آگاه و دانشمند بود . وى فقه را از فقيه شافعى مذهب ، ابوسهل محمّد بن سليمان صعلوكى آموخت ؛ سپس به عراق رفت و نزد ابوعلى بن ابىهريرهء فقيه ، حديث خواند . پس از آن به طلب حديث پرداخت و در آن ، سرآمد و پر آوازه شد و از افراد پرشمارى كه از بسيارى به شماره درنمىآيند ، حديث شنيد .
فهرست نام مشايخ حديث او حدود هزار نفر را در خود جاى مىدهد . حاكم حتّى از كسانى كه پس از او نيز ادامهء حيات دادهاند ، روايت كرده است و اين به سبب گستردگى روايت و پرشمارى مشايخ اوست . وى در علوم حديث ، نزديك به هزار و پانصد كتاب نوشته است . . . .
امّا كتبى كه حاكم در نگارش آنها يكتاست ، عبارتاند از : « معرفة علوم الحديث » ، « تاريخ علماء نيسابور » ، « المدخل إلى علم الصحيح » ، « المستدرك على الصحيحين » ، « ما تفرّد به كلّ واحد من الإمامين » و « فضائل الإمام الشافعيّ » .
حاكم نيشابورى يك بار به عراق و دوبار به حجاز ، سفر كرده است . دومين مسافرت او در سال 360 بوده است . وى با حافظان متعدّد مناظره و با مشايخ گوناگون گفتگو كرده و احاديثى را از [ ايشان اخذ كرده و ] نوشته و با دارقنطى بحث و
هامش
( 1 ) . مناقب على بن ابىطالب / 40 .