معناى ملك است چنان كه گويند فلان في قبض فلان اى في ملكه فلان چيز در قبض فلانى است يعنى ملك فلانى است . اين چيز در قبض من است يعنى در ملك من است و از همين باب سخن حق سبحان است كه فرمود :
وَ الْأَرْضُ جَمِيعاً قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ
« 1 » زمين در قيامت در قبض و ملك خداى تعالى است و نظير سخن حق كه فرمود :
وَ لَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ
« 2 » ملك مال حق تعالى است روزى كه در صور دميده شود .
وَ الْأَمْرُ يَوْمَئِذٍ لِلَّهِ
« 3 » امر در آن روز مال خداست .
64 - الباسط :
يعنى خداى ارزاق را براى همه مىگستراند تا آنكه از رحمت و كرم و فضل حق تعالى نيازى باقى نماند .
65 - القاضى :
يعنى خداى تعالى در اوامر و نواهى و مواردى كه امر به ترك كرده و يا مواردى كه مورد رضايت اوست بر بندگان حكم مىكند كه ايشان اطاعتش نمودند . و قاضى از قضا مشتق شده و قضاء الهى سه گونه است :
اول : حكم و الزام مثل سخن خداى :
وَ قَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ
« 4 » خداى حكم كرد كه هيچ كس جز او را نپرستيد . و گويند : « قضى القاضى بكذا قاضى » به فلان چيز حكم كرد و او را ملزم نمود .
دوم : به معناى خبر دادن و اعلام كردن است مثل سخن حق سبحان « و قضينا الى بنى اسرائيل في الكتاب » « 5 » ما ( به زبان پيامبر بنى اسرائيل ) به ايشان اعلام كرديم .
سوم : به معناى تمام كردن : مثل سخن حق :
فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ
« 6 » ( خلقت ) هفت آسمان را در دو روز تمام كرد و گفتند : قضى فلان حقه : فلانى حاجتش را برآورد يعنى بنا به درخواست تمام نمود .
هامش
( 1 ) . 39 / زمر ، 67 .
( 2 ) . 6 / انعام ، 73 .
( 3 ) . 82 / انفطار ، 19 .
( 4 ) . 17 / اسراء ، 23 .
( 5 ) . 17 / اسراء ، 4 .
( 6 ) . 41 / فصلت ، 12 .