22 - الحليم :
كسى كه چشم پوشى مىكند نادانى حكم او را تغيير نمىدهد ، و خشم خشمگين او را از جاى در نمىبرد ، و نافرمانى گناهكاران او را از خود بىخود نمىكند .
23 - الحفيظ :
او حافظ است كه آسمانها و ما بين آنها را حفظ مىكند ، و بنده را از مهالك و سختيها نجات مىدهد ، و او را از سقوط كردن حفظ مىكند .
24 - الحق :
او بود و وجودش متحقق است و هر چيز كه وجودش و بودش حقيقت داشته باشد حق است چنان كه مىگويند : « الجنّة حق كائنة و النار حق كائنة » بهشت حقيقت است و موجود مىباشد ، و جهنم حقيقت است و موجود مىباشد .
25 - الحسيب :
يعنى كافى . مىگويد « حسبك درهم » ، يعنى درهمى تو را كافى است چنان كه حق تعالى فرمود : « حسبك الله و من اتّبعك من المؤمنين » ، يعنى خداى و مؤمنين كه از تو پيروى كردند تو را كافى هستند . و حسيب به معناى حسابگر هم آمده است : چنان كه خداى تعالى فرمود : و
كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً »
« 1 » يعنى امروز خودت براى محاسبه كافى هستى . و نيز حسيب به معناى محصى و عالم آمده است .
26 - الحميد :
پسنديدهاى كه بواسطه كارهايش مستحق حمد گرديد يعنى در آسايش و بيمارى و در سختى و آسانى استحقاق حمد دارد .
27 - الحفيّ :
معنايش عالم است خداى تعالى مىفرمايد :
يَسْئَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْها
از تو از روز قيامت مىپرسند مثل آنكه تو داناى به زمان قيامت هستى . پس حفّى داناى به وقت آمدن قيامت . و گاهى الحفى به معناى لطيف است يعنى كسى به تو حفى است به تو خوبى و محبت و لطف مىكند .
28 - الربّ :
به معناى مالك است و هر كس چيزى را مالك شود رب اوست و اين معناى آيه
هامش
( 1 ) . 17 / اسراء ، 14 .