اجابت است و اوست كه توبه را از بندگان مىپذيرد و دعا را مىشنود و گفتند سميع يعنى داناى به شنيدنيها كه همان اصوات و حروف است حصول اين معنا براى خدا روشن است زيرا هيچ يك از صداهاى خلقش بر او پنهان نيست يا آنكه سميع است چون به همه اشيا عالم است و در اين معنا اسم « البصير » شريك است .
8 - البصير :
و او بيناست يعنى داناى پنهانىها . و گفتند كه بصير يعنى داناى ديدنىها .
9 - القدير :
به معناى تواناست و كسى كه قدرت و تمكن امرى داشته باشد به او قدير گفته مىشود . كسى نمىتواند از مراد و خواست او امتناع كند چيزى نمىتواند از قبض و بسط او خارج شود .
10 - القاهر :
« 1 » و او كسى است كه ستمگران را مقهور ساخته و بندگانش را بواسطه مرگ مغلوب كرده است و اشياء از آنچه كه او اراده اجرا دارد ، نمىتوانند امتناع كنند .
11 - العلىّ :
كسى كه از صفات مخلوقات پاك است و بزرگتر از آن است كه به تعريف درآيد و گاهى العلىّ به معناى برتر از خلق به اينكه قدرت بر ايشان دارد ، مىآيد ، يا آنكه خداى تعالى بلند مرتبه است به اينكه از اشيا و اضداد بالاتر است و از آنچه كه وساوس جهّال در آن فرو رفته و افكار گمراهان در آن ورطه افتاده بالاتر است پس او متعالى است از آنچه كه ستمگران در موردش مىگويند .
12 : الاعلى :
به معناى پيروز است ، چنان كه خداى تعالى فرمود :
لا تَخَفْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعْلى
: « 2 » اى موسى ! مترس تو پيروزى . و گاهى الاعلى به معناى پاكيزگى از افعال و اضداد و اشباه و نظاير است .
13 - الباقى :
و آن به معناى اين است كه پديدههاى زايلشدنى بر او عارض نمىشوند و بقاى او غير متناهى است و به حد در نمىآيد ، و بقاء و دوام آن به صفت بقا و دوام اهل بهشت و
هامش
( 1 ) ن ل القهار .
( 2 ) . 20 / طه ، 68 .