باطنى او را ريا و اظهار اخلاص مىدانستند او را دشمن مىداشتند و اتفاقا خداى تعالى راز وى را بر ملا مىكند تا آنكه همه خلق او را دشمن داشته باشند و نيز خداى شخص ريا كار را به مردم معرفى مىكند و خشم خويش را نسبت به او عيان مىكند و اگر اخلاص مىداشت خداى اخلاص او را براى مردم بر ملا مىكرد و او را در نزد مردم عزيز مىنمود و مردم را مسخر او مىكرد و زبانها را براى سپاس بر او مىگشود .
حكايت شده است كه مردى از بنى اسرائيل با خود گفت : خداى را چنان عبادت كنم كه مردم از عبادتهاى من بگويند ! مدت مديدى عبادت مىكرد و در آوردن طاعت و عبادت كوشش وافر مىنمود ، ولى از هر محلى عبور مىكرد به او مىگفتند : رياكار ! سپس به خود روى آورد و به خود گفت : رنج بيهوده بردى و عمر خودت را به پوچ هدر دادى ! حال وقت آنست كه براى خداى عبادت كنى نيّت خود را دگرگون كرد و عملش را براى خداى خالص نمود ، اين بار از هر محلى كه عبور مىكرد مىگفتند : انسان متقى و باورعى است . و مانند اين گفتار از قول پيامبر سابقا گذشت كه فرمود : خداى تعالى فرمود بر توست كه عملت را بپوشانى و بر من است كه اظهارش كنم . ائمه اطهار عليهم السلام فرمودند : خداى تعالى ثنا را قسمت مىكند ، همانطور كه روزى را تقسيم مىكند ، با آنكه مدح مردم نفعى به حال او ندارد و او پيش خدا مذموم است و از اهل آتش مىباشد و در صورتى كه در نزد خداى تعالى شخصى صالح و مورد رضايت باشد و از جمله مقربان الهى باشد مذمت مردم به او ضررى نمىرساند . چگونه مذمت و يا كيد مردم به او ضرر مىزند در صورتى كه پيامبر ( ص ) مىفرمايد : هر كس ستايشهاى خدا را بر ستايشهاى مردم برگزيند خداى تعالى رنج مردم را كفايت مىكند . پيامبر ( ص ) فرمود : هر كس كار آخرت خود را درست كند ، خداى تعالى امر دنيايش را اصلاح مىكند و هر كس بين خود و خداى را درست كند خداى تعالى بين او و بين مردم را درست مىكند .
و شايسته است كه نياز سخت و بيچارگى روز قيامت را متذكر شود كه چگونه به ثواب اعمال نياز دارد ، زيرا
يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ
« 1 » : روزى كه مال و فرزندان فايدهاى نمىبخشد مگر آنكه كسى قلب سالم آورده باشد . ( 62 )
لا يَجْزِي والِدٌ عَنْ وَلَدِهِ
« 2 » پدر از فرزند كفايت نمىكند . و صديقين به خود مشغول مىشوند و هر كدام مىگويند وا نفسا ! وا نفسا ! چه برسد به ديگران . پس شايسته نيست كه اعمال غير خالص را يدك بكشند .
هامش
( 1 ) . 26 / شعراء ، 88 .
( 2 ) . 31 / لقمان ، 33 .