مىدهد ، زيرا در حضور مردم در روز قيامت به ايشان ندا در مىدهند اى فاجر ! اى حيلهگر ! اى ريا كار ! آيا خجالت نكشيدى طاعت خدا را به متاع دنيا فروختى و دلهاى بندهگان را در نظر گرفتى و پادشاه معاد را سبك شمردى و محبوبيت بين مردم را با دشمنى خدا خريدى و پيش آنها با كارهاى خدايى خود را آراستى و با دورى از خدا به مردم نزديك شدى و رضايت آنها را جستى و خشم الهى را معترض شدى ؟ آيا هيچ كس بىبهاتر از خدا در نزد تو نبود ؟ هر گاه بنده در اين رسوايى فكر كند و با چشمداشتى كه بواسطه رياكارى از مردم داشت مقايسه كند و در اين فكر كند كه آراستن خويش براى مردم باعث از بين رفتن ثواب اعمالش گرديده است كه اگر خالص مىبود و بواسطه ريا از بين نمىرفت ميزان اعمالش سنگين مىشد ، ولى اكنون همين اعمال به كفه گناهان پيوسته و اگر در ريا همين جابجايى عمل از ثواب به عقاب نبود در شناخت ضرر ريا كافى بود و انسان را از توجه به آن باز مىداشت و مىتوانست با اين حسنات به رتبهء صدّيقين به پيوندد ، ولى اكنون در درك سافلين قرار گرفته است .
واى بر حسرتى بىپايان و لغزشى كه جبرانش ممكن نيست ! و با رسوايى و توبيخ در حضور مردم در معاد توأم است ، علاوه آنكه ريا كارى در دنيا ، باعث صرف همت ، در جلب قلوب مردم مىشود ، زيرا خشنودى مردم هدفى دست نيافتنى است ، زيرا هر گاه عدهاى خشنود شوند ، عدهاى ديگر خشمگين مىشوند و رضايت عدهاى در خشم ديگران است و هر كس خشم خدا را به خاطر رضايت مردم براى خود بخواهد خداى بر او خشم گيرد و مردم نيز بر او خشمگين شوند . هدف از مدح مردم چيست كه به خاطر مدح مردم مذمت الهى را بر خود بپسندد در صورتى كه مدح مردم نه روزى را زيادى مىكند و نه مرگ را به تاخير مىاندازد و در روز فقر و تنگدستى و سختى قيامت فايدهاى ندارد و اگر طمع در مال مردم دارد خداى تعالى روزى مىدهد و عطاى الهى بهترين عطاهاست . و هر كس در خلق طمع ورزد ، از خوارى و نااميدى در امان نيست و اگر به مراد برسد از منت و خوارى خالى نيست . چگونه عاقل پاداش الهى را به اميد واهى و خيال نادرست وامىگذارد كه گاهى درست در مىآيد و گاهى نادرست از آب در مىآيد ؟
و اگر درست از آب درآيد لذت دريافت آن با درد و رنج منت و خوارى برابرى نمىكند ، در صورتى كه روزى را ، خدا قسمت كرده و به عنوان رزق او محسوب مىدارد . پس عاقل بايد براى خود اين مطالب را يادآورى كند و ضرر و عاقبت آن را بيان كند در اين صورت رغبت او به ريا كم مىشود و با قلبش به سوى خدا روى مىآورد زيرا عاقل در مواردى كه ضرر چيزى زياد باشد به آن رغبتى نمىكند و علاوه آنكه براى كندن ريشه ريا همين او را كافى است كه اگر مردم قصد
عدة الداعي ونجاح الساعي (آداب راز ونياز به درگاه بى نياز) (فارسى) — صفحة 187
مساهمون: ابن فهد الحلي
ص١٨٧