مىرسد ، و هر كسى سنت نيكويى بگذارد ، اجر كسانى كه به آن عمل مىكنند به او مىرسد و چه مىدانى ؟ شايد از ايشان نيز كسانى هستند كه مىخواهند عمل كنند ، ولى مثل همين گمان باعث ترك عملشان شده باشد پس در را به روى شيطان ببند و بندگان پروردگار را براى عمل به راه بينداز ! و در مورد آن از ائمه اطهار عليهم السلام كلامى رسيده است كه : عاقل كارى را به ريا انجام نمىدهد و به خاطر حيا تركش نمىكند .
حيله ديگرى نيز در اينجا وجود دارد كه از اولى پيچيدهتر است كوشش كن كه آن حيله را نيز جلوگيرى كنى و راه نفوذ آن را ببندى ، زيرا در غير اين صورت راه را باز مىكند وقتى در اول را گشود بر درهاى ديگر نيز قدرت پيدا مىكند « 1 » و آن اينكه شيطان مىگويد : عمل را ترك كن ! تا مردم به تو گمان نيكو برند ، و مشهور به بدى باشى ، زيرا بهترين بندگان خدا متقيان مخفى هستند ، ولى اگر در بين مردم به عبادت مشهور شدى اين تعريف شامل حال تو نمىشود . لازم است از اين حيله نيز بر حذر باشى و قلب خود را مراقبت كنى بنا بر اين اگر مردم تو را ببينند و مشهور شوى و دلت يكى باشد و با دانستن و ندانستن مردم فرقى نكند بر تو گناهى نيست .
چگونه مشهور نشوى در صورتى كه خداى تعالى مىفرمايد : بر توست بپوشى و بر من است كه اظهار كنم ، بلكه بر توست كه قلب خودت را نگه دارى و تمايل به شهرت نداشته باشى راه رسيدن به اين مقصود اين است كه در اين فكر كنى كه مدح و ذم مردم و زهد بين ايشان براى تو فايدهاى ندارد و به نياز به عمل در صحراى قيامت نگاه كنى و در نعمتهاى آخرت تفكر كنى پس عمل را ترك نكن ! زيرا همه آفتها در ترك عمل است ، زيرا عمل باعث ترك كردن و دور شدن شيطان از تو مىشود و باعث خشوع و نشاط و اشتياق به كارهاى اخروى است و ترك عمل ضد آن است .
اشكال ( عمل بدون ريا از من ساخته نيست )
علت اينكه به بسيارى از دعاها و اعمال نيكو دست نمىزنم ، چون آوردن اين اعمال به صورت حقيقى به طورى كه اخلاص كامل در آن مراعات شده باشد ، ممكن نيست . آن اخلاصى كه در روايات تعريف شده كه « بنده به اخلاص كامل نمىرسد جز آنكه دوست نداشته باشد به
هامش
( 1 )دشمنى بدخواهتر نبود ترا از خويشتن * رهروا غافل مباش از ديو نفس راهزن
نفس شيطانى است ، از شيطان نيايد كار راست * اول اى جان پنجه ديو قوى در هم شكن
حكمتى آموز تا شيطان نگردد زورمند * فكرتى انديش تا دشمن نگردد پيلتن