أستاذ شهيد مطهرى ، دكتر سيد حسين نصر ، سيد جلال الدين آشتيانى وبديع الزمان فروزانفر آشنا شد واز محضر آنان طي جلسات مكرر بهرهها برد . كربن ، نيمه دوم عمر خود را تماما به كار شبانهروزى نزديك به هجده ساعت در روز وقف أحيا ونشر فلسفه وعرفان اسلامى وفرق ديگر آن نمود . وى حدود بيست وچهار اثر را با كمك جمعى از دانشمندان إيراني وعرب تصحيح وبا مقدمه خود بزبان فرانسه انتشار داد ودهها مقاله تحقيقى به زبانهاى گوناگون نوشت . وى غربيان را با چهره علمي وآثار ناشناخته بسيارى از حكماى الهى إيران واسلام ، از جمله ملا صدرا ، محى الدين عربى ، شيخ اشراق ، سيد حيدر آملي ، ناصر خسرو ، روزبهان شيرازي ، أبو يعقوب سجستانى ونسفى وديگران آشنا كرد . « 30 »
هانرى كربن در بخش دوم كتاب خود :
) eitrap emeixued ( EUQIMALSI EIHPOSOLIHP AL ED ERIOTSIH « » sirap , NIBROC YRNEH
« تاريخ فلسفه اسلامى » « 31 » در فصل « مكتبهاى خراسان » به معرفى حاجى ومكتب أو مىپردازد .
از آثار بسيار ارزشمند ديگرى كه نياز به ياد كرد آن مىباشد وبطور مستقل درباره جهانبينى وايدئولوژى سبزوارى تأليف شده است . كتاب :
» ustuzIokihihsoT yB scisyihpateM s'irawazbaS fo erutcurtS latnemadnuF ehT «
« بنياد يا أصول حكمت سبزوارى » « 32 » مىباشد كه توسط پروفسور توشى هيكو ايزوتسو ژاپنى نگارش يافته است .
وى أستاذ دانشگاه مك گيل كانادا وأستاذ ممتاز دانشگاه كيو
) oiek (
ژاپن است . وى مسلط به زبانهاى عربى ، انگليسى ، يوناني ولاتين است . وى به فلسفه جديد غرب ومكاتب نوظهور آن كاملا آشنايى دارد وارزش آثار أو بيشتر در بعد تطبيقي آن است . چندين اثر نفيس
شرح
( 30 ) - اين درحالى است كه علوم عقلي اسلامى مورد بىمهرى عناصر خودى ويا تكفير خشك مقدسهاى متحجر نادان واقع مىشود . در صورتيكه أكثر علما وأكابر شيعه از همان آغاز تشكيل حوزههاى درسى به تدريس ويا تأليف علوم عقلي همت گماشتهاند مانند : « الذخيرة » تأليف سيد مرتضى علم الهدى ، « تمهيد الأصول » تأليف شيخ الطائفة طوسي . شيخ صدوق وكلينى آثار خود را به سبك متكلمين تأليف وتبويب نمودند . شيخ مفيد نيمى از آثارش ( طبق فهرست سزگين حدود 172 اثر مىباشد ) ، خواجة نصير الدين طوسي أكثر آثارش وعلامه حلى نيز برخى از آثارش را ، در علم كلام وعلوم عقلي نگاشتند . از دوره صفويه به بعد أكثر علما ، جامع منقول ومعقول بودند كه قابل شمارش نمىباشد وكمتر كسى بود كه تنها در يك زمينه خاص تدريس ويا تأليف داشته است .
( 31 ) - تاريخ فلسفه اسلامى ، هانرى كربن ، ج 2 ، ص 187 ، ترجمه جواد طباطبائى ، انتشارات كوير ، سال 70 ه . ش .
( 32 ) - بنياد حكمت سبزوارى ، پرفسور توشى هيكو ايزتسو ، ترجمه دكتر سيد جلال الدين مجتبوى ، انتشارات دانشگاه مك گيل كانادا ، دانشگاه تهران .