أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ
. « 1 » وثالثاً : أنّ الملائكة على كثرتهم على مراتب مختلفة عُلوّاً ودُنوّاً ، فبعضهم فوق بعض وبعضهم دون بعض ، فمنهم آمِر مطاع ومنهم مأمور مطيع لأمره ، والآمِر منهم آمر بأمر اللَّه حامل له إلى المأمور ، والمأمور مأمور بأمر اللَّه مطيع له ، فليس لهم من أنفسهم شيء البتّة ، قال تعالى :
وَما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ
« 2 » وقال :
مُطاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ
« 3 » ، وقال :
قالُوا ما ذا قالَ رَبُّكُمْ قالُوا الْحَقَّ
. « 4 » ورابعاً : أنّهم غير مغلوبين ؛ لأنّهم إنّما يعملون بأمر اللَّه وإرادته
وَما كانَ اللَّهُ لِيُعْجِزَهُ مِنْ شَيْءٍ فِي السَّماواتِ وَلا فِي الْأَرْضِ
« 5 » ، وقد قال اللَّه :
وَاللَّهُ غالِبٌ عَلى أَمْرِهِ
« 6 » ، وقال :
إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ
. « 7 » ومن هنا يظهر أنّ الملائكة موجودات منزّهة في وجودهم عن المادّة الجسمانيّة الّتي هي في معرض الزّوال والفساد
شرح
به آنها فرمان دهد ، نافرمانى نمىكنند وهر چه به آنها دستور داده شود انجام مىدهند » .
ثالثاً : فرشتگان در عين آنكه شمارشان فراوان است ، مراتب متفاوتى دارند . بعضي فرادست وبعضي فرودستند ؛ چه آنكه برخى از آنها دستور دهندهاند ودستوراتشان أطاعت مىشود وبرخى مأمورند وامرشان را أطاعت مىكنند . آنكه دستور دهنده است ، به فرمان خدا دستور مىدهد وفرمان أو را براي مأمور مىبرد وآنكه مأمور است ، مأمور به امر خداست وأو را أطاعت مىكند . پس ، فرشتگان از خود هيچ اختياري ندارند وهيچ كارهاند . خداوند متعال [ از زبان فرشتگان ] مىفرمايد : « وهيچ يك از ما ( فرشتگان ) نيست مگر اينكه براي أو مرتبهاى معيّن است » ومىفرمايد : « در آنجا [ هم ] مطاع و [ هم ] امين است » ومىفرمايد : « مىگويند : پروردگارتان چه فرمود ؟ مىگويند : حقيقت » .
رابعاً : فرشتگان مغلوب ومقهور نمىشوند ؛ زيرا آنان به فرمان وخواست خدا كار مىكنند « وهيچ چيز ، نه در آسمانها ونه در زمين ، خدا را درمانده نمىكند » . خداوند مىفرمايد : « وخدا بر كار خويش چيره است » ومىفرمايد : « خدا فرمانش را به انجام رساننده است » .
از اين جا روشن مىشود كه فرشتگان موجوداتى هستند كه وجودشان از مادّهء جسماني پيراسته مىباشد ؛ مادّهاى كه در معرض زوال وفساد وتغيير است وخاصيتش اين مىباشد كه در حركت به سمت
هامش
( 1 ) . التحريم : 6 .
( 2 ) . الصافّات : 164 .
( 3 ) . التكوير : 21 .
( 4 ) . سبأ : 23 .
( 5 ) . فاطر : 44 .
( 6 ) . يوسف : 21 .
( 7 ) . الطلاق : 3 .