اتَّخَذَتْ بَيْتاً وَإِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوتِ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ * إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْءٍ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ * وَتِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ » .
« 1 »
« حُنَفاءَ لِلَّهِ غَيْرَ مُشْرِكِينَ بِهِ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَكَأَنَّما خَرَّ مِنَ السَّماءِ فَتَخْطَفُهُ الطَّيْرُ أَوْ تَهْوِي بِهِ الرِّيحُ فِي مَكانٍ سَحِيقٍ » .
« 2 »
« ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلًا فِيهِ شُرَكاءُ مُتَشاكِسُونَ وَرَجُلًا سَلَماً لِرَجُلٍ هَلْ يَسْتَوِيانِ مَثَلًا الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ » .
« 3 »
« ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا عَبْداً مَمْلُوكاً لا يَقْدِرُ عَلى شَيْءٍ وَمَنْ رَزَقْناهُ مِنَّا رِزْقاً حَسَناً فَهُوَ يُنْفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَجَهْراً هَلْ يَسْتَوُونَ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ * وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلَيْنِ أَحَدُهُما أَبْكَمُ لا يَقْدِرُ عَلى شَيْءٍ وَهُوَ كَلٌّ عَلى مَوْلاهُ أَيْنَما يُوَجِّهْهُ لا يَأْتِ بِخَيْرٍ هَلْ يَسْتَوِي هُوَ وَمَنْ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَهُوَ عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ » .
« 4 »
التّفسير :
العناية في قوله :
« مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا »
. . .
إلخ باتّخاذ الأولياء من دون اللَّه ، ولذا جيء بالموصول والصّلة ، كما أنّ العناية
شرح
راستى كه سستترين خانهها خانهء عنكبوت است ، اى كاش مىدانستند * هر آنچه را كه جز أو مىخوانند خدا مىداند ، وهم اوست شكستناپذيرِ سنجيدهكار * واين مَثَلها را براي مردم مىزنيم و [ لي ] جز دانشوران آنها را درنيابند » .
« در حالي كه گروندگان خالص به خدا باشيد ؛ نه شريك گيرندگان [ براي ] أو . وهر كس به خدا شرك ورزد ، چنان است كه گويى از آسمان فرو افتاده ومرغان [ شكارى ] أو را ربودهاند يا باد أو را به جايى دور افكنده است » .
« خدا مردى را مَثَل زده كه چند خواجهء ناسازگار در [ مالكيت ] أو شركت دارند [ وهر يك أو را به كارى مىگمارند ] ومردى را كه تنها فرمانبر يك مرد است .
آيا اين دو ، در مَثَل يكسانند ؟ سپاس خداى را . [ نه ، ] بلكه بيشترشان نمىدانند » .
« خدا مَثَلى مىزند ؛ بندهاى است زرخريد كه هيچ كارى از دستش بر نمىآيد . آيا [ أو ] با كسى كه از جانب خود به أو روزى نيكو دادهايم وأو از آن در نهان وآشكار انفاق مىكند يكسان است ؟ سپاس خداى راست ، [ نه ، ] بلكه بيشترشان نمىدانند . وخدا مثلي [ ديگر ] مىزند ؛ دو مردند كه يكى از آنها لآل است وهيچ كارى از أو بر نمىآيد وأو سربار خداوندگارش مىباشد ، هر جا كه أو را مىفرستد خيرى به همراه نمىآورد ، آيا أو با كسى كه به عدالت فرمان مىدهد وخود بر راه راست مىباشد ، يكسان است ؟ »
تفسير :
در عبارت [ آيهء أول ] «مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا» تا آخر آية آنچه مورد عنايت وتوجه است گرفتن سرپرستان واوليايى غير از خداست .
به همين دليل جمله در قالب صله وموصول
هامش
( 1 ) . العنكبوت : 41 - 43 .
( 2 ) . الحجّ : 31 .
( 3 ) . الزمر : 29 .
( 4 ) . النحل : 75 و 76 .