وحُزنٍ ، قَد قامَ اللَّيلَ في حِندِسِهِ ، وقَدِ انحَنى في بُرنُسِهِ ، يَعمَلُ ويَخشى ، خائفاً وَجِلًا مِن كُلِّ أحَدٍ إلّامِن كُلِّ ثِقَةٍ مِن إخوانِهِ ، فشَدَّ اللَّهُ مِن هذا أركانَهُ ، وأعطاهُ يَومَ القِيامَةِ أمانَهُ . « 1 »
13991 عنه عليه السلام : العُلَماءُ باقونَ ما بَقِيَ الدَّهرُ ، أعيانُهُم مَفقودَةٌ ، وأمثالُهُم فِي القُلوبِ مَوجودَةٌ ، هاه ( و ) إنّ ها هُنا - وأشارَ بِيَدِه إلى صَدرِهِ - لَعِلماً جَمّاً لَو أصَبتُ لَهُ حَمَلَةً ! بَلى أصَبتُ لَقِناً غَيرَ مَأمونٍ ، يَستَعمِلُ آلَةَ الدِّينِ فِي الدّنيا ، ويَستَظهِرُ بِحُجَجِ اللَّهِ عَلى خَلقِهِ ، وبِنِعَمِهِ عَلى عِبادِهِ ؛ لِيَتَّخِذَهُ الضُّعَفاءُ وَليجَةً مِن دونِ وَلِيِّ الحَقِّ .
أو مُنقاداً لِحَمَلَةِ العِلمِ ، لا بَصيرَةَ لَهُ في أحنائهِ ، يَقدَحُ الشَّكُّ في قَلبِهِ بِأوَّلِ عارِضٍ مِن شُبهَةٍ .
ألَا ، لا ذا ، ولا ذاكَ ، فمَنهومٌ بِاللَّذّاتِ سَلِسُ القِيادِ ، أو مَغرِيٌّ بِالجَمعِ والإدِّخارِ ، لَيسا مِن رُعاةِ الدِّينِ ، أقرَبُ شَبَهاً بِهِما الأنعامُ السّائمَةُ ! كَذلكَ يَموتُ العِلمُ بِمَوتِ
شرح
است . در تاريكى شب برخاسته ودر بُرنُس « 1 » خود خزيده است . كار مىكند وترسان است ؛ از همه كس ، جز برادران مورد اعتماد خويش ، بيمناك وهراسان است . خداوند أركان [ وجود ] چنين كسى را استوار گرداند وروز قيامت امانش دهد .
13991 امام علي عليه السلام : تا دنيا باقي است دانشمندان باقىاند ، پيكرهايشان از ميان مىرود ، امّا يادهايشان در دلها مىماند . - حضرت آن گاه با دستش به سينهء خود اشاره كرد وفرمود : - هان ! در اين جا دانش فراوانى است ، كاش براي آن حاملانى مىيافتم ! البتة تيز هوشانى هستند ، امّا يا امين ومورد اطمينان نيستند ؛ زيرا ابزار دين را براي دنيا به كار مىگيرند ونعمتهاى خدا وحجّتها وبراهين أو را وسيلهء سلطهگرى بر بندگان ودوستان أو قرار مىدهند . يا در برابر حاملان حق منقاد ومطيعند ، اما به پيچ وخمهاى حق آشنايى وبصيرت ندارند وبا اوّلين شبههاى كه پيش آيد آتش شك وترديد در دلشان فروزان مىشود . هان ! نه اينگروه صلاحيت برخوردارى از دانش مرا دارند ونه آن گروه . گروهى هم هستند كه آزمند لذّتهايند ورام شهوتها . گروهى هم شيفتهء گرد آوردن مال واندوختن ثروتند . اين دو گروه دين نگهدار نيستند . مانندهترين چيز به آنها ، حيوانات چرندهاند ! چنين است كه با مرگ( 1 ) . بُرنُس به معناى كلاه بلندى است كه ناكسان در صدر اسلامبر سر مىنهادهاند .
هامش
( 1 ) . الأمالي للصدوق : 727 / 997 .