أنّى لِلرُّوحِ بِالبَعثِ والبَدَنُ قَد بَلِيَ والأعضاءُ قَد تَفَرَّقَت ، فعُضوٌ في بَلدَةٍ تَأكُلُها سِباعُها ، وعُضوٌ بِاخرى تُمَزِّقُهُ هَوامُّها ، وعُضوٌ قَد صارَ تُراباً بُنِيَ بِهِ مَعَ الطّينِ حائطٌ ؟ ! - : إنَّ الّذي أنشَأهُ مِن غَيرِ شَيءٍ ، وصَوَّرَهُ عَلى غَيرِ مِثالٍ كانَ سَبَقَ إلَيهِ ، قادِرٌ أن يُعيدَهُ كَما بَدَأهُ . « 1 »
14564 عنه عليه السلام - في قولهِ تعالى :
« وَإِذْ قالَ إِبْراهِيمُ رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتى »
- :
رَأى جِيفَةً عَلى ساحِلِ البَحرِ نِصفُها فِي الماءِ ونِصفُها فيالبَرِّ ، تَجيءُ سِباعُ البَحرِ فتَأكُلُ ما فِي الماءِ ، ثُمَّ تَرجِعُ ، فيَشُدُّ بَعضُها عَلى بَعضٍ فيَأكُلُ بَعضُها بَعضاً ، وتَجيءُ سِباعُ البَرِّ فتَأكُلُ مِنها ، فيَشُدُّ بَعضُها عَلى بَعضٍ فيَأكُلُ بَعضُها بَعضاً ، فعِندَ ذلكَ تَعَجَّبَ إبراهيمُ عليه السلام مِمّا رَأى ، وقالَ :
« رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتى »
قالَ : كَيفَ تُخرِجُ ما تَناسَلَ الّتي أكَلَ بَعضُها بَعضاً ؟ !
« قالَ أَ وَلَمْ تُؤْمِنْ قالَ بَلى وَلكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي »
يَعني حَتّى أرى هذا كَما رَأيتُ الأشياءَ كُلَّها ، قالَ :
« فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ . . . »
. « 2 »
شرح
گفت : كجا روح زنده مىشود در حالي كه بدن پوسيده واعضا متلاشى وپراكنده شدهاند ، يك عضو در شهري طعمهء درندگان شده وعضوى در شهري ديگر به وسيلهء حشرات وخزندگان تكه تكه شده وعضوديگر خاك واز گل آن ديوارى ساخته شده است ؟ - فرمود : همان كسى كه آن را از ناچيز آفريد وبدون در دست داشتن نمونهء قبلي ، به آن شكل وصورت داد ، مىتواند دوباره أو را برگرداند وزنده كند ، همچنان كه در آغاز وى را آفريد .
14564 امام صادق عليه السلام - دربارهء آيهء « وآن گاه كه إبراهيم گفت : پروردگار من ! نشانم ده كه چگونه مردگان را زنده مىكنى » - فرمود :
إبراهيم عليه السلام مردارى را در ساحل دريا ديد كه نيمىاز آن در آب است ونيم ديگرش در خشكى وجانوران دريايى مىآيند واز قسمتى كه در آب است مىخورند ومىروند وباز خودشان به جان هم مىافتند ويكديگر را مىخورند وحيوانات خشكى نيز مىآيند وقسمتى از آن مرده را مىخورند وسپس خودشان به جان هم مىافتند ويكديگر را مىخورند . إبراهيم از ديدن اين صحنه تعجّب كرد وگفت : « پروردگار من ! به من نشان بده كه چگونه مردگان را زنده مىكنى ؟ » . يعنى :
چگونه كسى را كه طعمهء اين حيوانات شده وآنها نيز يكديگر را خوردهاند زنده مىكنى ؟ ! خدا « گفت : مگر ايمان نياوردهاى ؟ گفت : چرا اما مىخواهم دلم آرام گيرد » ؛ يعنى مىخواهم همان گونه كه بقيّهء چيزها را مىبينم اين مطلب ( زنده شدن مردگان ) را هم ببينم .
خداوند فرمود : « چهارپرنده برگير . . . » .
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار : 7 / 37 / 5 .
( 2 ) . الكافي : 8 / 305 / 473 .