تَدخُلْها ولا تُدرِكُها بِبَصَرِكَ ، فأوهامُ القُلوبِ لا تُدرِكُهُ فكَيفَ أبصارُ العُيونِ ؟ ! « 1 »
2577 : ما يَجوزُ وَصفُ اللَّهِ بِهِ
12445 . الإمامُ عليٌّ عليه السلام : كَيفَ يَصِفُ إلهَهُ مَن يَعجُزُ عَن صِفَةِ مَخلوقٍ مِثلِهِ ؟ ! « 2 »
12446 . عنه عليه السلام : لا يُوصَف بِالأزواجِ ، ولا يَخلُقُ بِعِلاجٍ ، ولا يُدرَكُ بِالحَواسِّ . . . بَل إن كُنتَ صادِقاً أيُّها المُتَكَلِّفُ لِوَصفِ رَبِّكَ ، فَصِف جَبرَئيلَ ومِيكائيلَ ، وجُنودَ المَلائكَةِ المُقَرَّبينَ ، في حُجُراتِ القُدُسِ مُرجَحِنّينَ ، مُتَوَلِّهَةً عُقولُهُم أن يَحُدّوا أحسَنَ الخالِقينَ ، فإنَّما يُدرَكُ بِالصِّفاتِ ذَوو الهَيئاتِ والأدَواتِ ، ومَن يَنقَضي إذا بَلَغَ أمَدَ حَدِّهِ بِالفَناءِ . « 3 »
12447 . عنه عليه السلام : لا تَقَعُ الأوهامُ لَهُ عَلى صِفَةٍ ، ولا تُعقَدُ القُلوبُ مِنهُ عَلى كَيفِيَّةٍ . « 4 »
12448 . عنه عليه السلام : مَن وَصَفَهُ فَقَد حَدَّهُ ، ومَن حَدَّهُ فَقَد عَدَّهُ ، ومَن عَدَّهُ فَقَد أبطَلَ أزَلَهُ ، ومَن
شرح
خداى را در نمىيابد چه رسد به نگاههاى چشمها !
2577 : توصيفات مُجاز از خدا
12445 امام علي عليه السلام : كسى كه از وصف آفريدهاى مانند خود ناتوان است ، چگونه تواند خداى خويش را وصف كند ؟ 12446 امام علي عليه السلام : به جفتها وصف نمىشود ودر آفرينش موجودات نيازى به تمرين و [ استفاده از ] ابزار ندارد وبا حواسّ درك نمىشود . . . اى كسى كه متكلّفانه در وصف پروردگارت مىكوشى ! اگر راست مىگويى ، جبرئيل وميكائيل وسپاه فرشتگان مقرّب را وصف كن ؛ همانها كه در غرفههاى پاك در برابر سلطنت وعظمت خدا بر خود لرزانند وخردهايشان در وصف بهترين آفرينندگان متحيّر است ؛ چه آن كه تنها موجوداتى با صفات درك مىشوند كه داراى شكل وشمايل وابزار ووسايل هستند ونيز كسى [ قابل شناختن است ] كه چون مدّتش به سر آيد وبه نقطهء پايان خود رسد ، فانى شود . 12447 امام علي عليه السلام : أوهام ، به درك صفتي از أو نمىرسند وخردها به كيفيّتى از أو پى نمىبرند . 12448 امام علي عليه السلام : هر كه خدا را وصف كند ، براي أو حدّ ومرز قائل شده است وهر كه برايش حدّ ومرز قائل شود ، أو را شمرده است ( برايش اجزاء قائل شده است ) وهركه أو را بشمارد ، أزلي بودنش را باطل ساختههامش
( 1 ) . التوحيد : 113 / 12 .
( 2 ) . نهج البلاغة : الخطبة 112 .
( 3 ) . نهج البلاغة : الخطبة 182 .
( 4 ) . نهج البلاغة : الخطبة 85 .