وفيه عنه عليه السلام قالَ : مَن عَرَفَ نَفسَهُ فقَدِ انتَهى إلى غايةِ كلِّ مَعرِفَةٍ وعِلمٍ .
وفيه عنه عليه السلام قالَ : مَن لَم يَعرِفْ نَفسَهُ بَعُدَ عَن سَبيلِ النَّجاةِ ، وخَبَطَ في الضَّلالِ والجَهالاتِ .
وفيه عنه عليه السلام قالَ : مَعرِفَةُ النَّفسِ أنفَعُ المَعارِفِ .
وفيه عنه عليه السلام قالَ : نالَ الفَوزَ الأكبَرَ مَن ظَفِرَ بِمَعرِفَةِ النَّفسِ .
وفيه عنه عليه السلام قالَ : لا تَجهَل نَفسَكَ ؛ فإنَّ الجاهِلَ مَعرِفَةَ نَفسِهِ جاهِلٌ بِكُلِّ شَيءٍ .
وفي « تُحَفِ العُقول » عَنِ الصادقِ عليه السلام في حديث : مَن زَعَمَ أنَّهُ يَعرِفُ اللَّهَ بِتَوَهُّمِ القُلوبِ فهُوَ مُشرِكٌ ، ومَن زَعَمَ أنَّهُ يَعرِفُ اللَّهَ بِالاسمِ دونَ المَعنى فقَد أقَرَّ بِالطَّعنِ ؛ لِأنَّ الاسمَ مُحدَثٌ ، ومَن زَعَمَ أنَّهُ يَعبُدُ الاسمَ والمَعنى فقَد جَعَلَ مَعَ اللَّهَ شَريكاً ، ومَن زَعَمَ أنَّهُ يَعبُدُ بِالصِّفَةِ لا بِالإدراكِ فقَد أحالَ عَلى غائبٍ ، ومَن زَعَمَ أنَّهُ يُضيفُ المَوصوفَ إلَى الصِّفَةِ فقَد صَغَّرَ بِالكَبيرِ ، وما قَدَروا اللَّهَ حَقَّ قَدرِه .
شرح
همينطور در آن كتاب نقل است كه فرمود :
هر كس خود را شناخت ، به منتها درجهء معرفت ودانش دست يافته است .
همينطور در آن كتاب روايت شده كه فرمود : هر كس خود را نشناخت از راه نجات دور شد ودر گمراهى ونادانىها فرو افتاد .
نيز در آن جا نقل شده كه فرمود :
خودشناسى ، بهترين معرفتهاست .
همچنين در آن كتاب از امام نقل است كه :
به رستگارى بزرگ نايل آمد هر كه به خودشناسى دست يافت .
همينطور در آن كتاب نقل است كه امام فرمود : از شناخت خود بيگانه مباش كه خودناشناس ، جاهل به همه چيز است .
در تحف العقول از امام صادق عليه السلام نقل شده كه در حديثي فرمود : هر كه خيال كند كه خدا را با توهمات قلبي مىشناسد ، مشرك است وهر كه پندارد كه خدا را با نام بدون معنا مىشناسد ، به عيب [ در خدا ] اقرار كرده ؛ زيرا نام حادث است وهر كه پندارد كه نام ومعنا را با هم مىپرستد ، براي خدا شريك قرار داده است وهر كه خيال كند [ خدا را ] از طريق توصيف مىپرستد [ ومىشناسد ] نه از راه ادراكِ [ حقيقت أو ] ، خدايى غايب را اثبات كرده است وهر كه پندارد موصوف را به صفت اضافه ومنتسب مىكند ، [ خداى ] بزرگ را كوچك شمرده است وچنين كساني خداى را چنان كه سزد نشناختهاند .