تفاوت يافت . ودر قران مريخ ومشترى ودر زمان استقامت مريخ تا پنج روز كه مرئى متقدم
I
افتاد بر محسوب آن زيج مذكور . وجهت عروض سفلين را مختلف ديد ، چنان كه بيان آن به مواضع أو كرده
I
شود . ودر مقدار وأزمان كسوفات وخسوفات ، تفاوتهاى فاحش واختلافات ظاهر مشاهده كرد .
I
واين أحوال ، همانا بر ضمير منير بزرگانى كه در اين علم بر سر آمدهاند پوشيده نباشد . واين همه را به حسب
I
أصول اين زيج كه ما راست كردهايم ، به كرات رصد كرديم محسوب را موافق مريى « 1 » يافتيم واگر بعد از اين
I
تفاوتى كند آن مگر به روزهاى دراز باشد . واصلاح آن را بعد از اين ، ذكر خواهيم كردن كه چگونه بايد كردن
I
تا أصول كواكب به حسب آن تاريخ ، راست گردد .
باز در تعيين روز نوروز عالم كه عظيمترين
I
ومشهورترين أيام سال است وحساب دفاتر ممالك بر آن مربوط وجمع أموال خزاين
I
به آن مضبوط ، به حسب اصطلاحات أصحاب اين علم واختلافات مذاهب ايشان خللى وفسادى
I
ظاهر مشاهده كرد كه به موجب قانوني كه ايشان نهادهاند در هر چهار سال يا پنج سال ، آن خلل واقع است .
I
وآن قانون ، نه ملايم اصطلاح أصحاب نجوم است ونه موافق أرباب عقل ونه مطابق
I
أهل شرع .
پس به جهت اثبات طريق حق وافساد وجوه باطل ، به حكم يرليغ پادشاه مغفور
I
غازان وأشارت مخاديم عظام - طيب اللّه مضجعهم - تاريخي وضع كردهايم وآن را لقب تاريخ
I
خانى كرده كه مستعمل أصحاب ديوان است . واز براي تعيين روز نوروز قانوني نهاده
I
كه بعد از اين أصحاب نجوم ، أرباب عقل وأهل شرع را در آن مجال طعن نباشد ؛ چنان كه شرح آن
I
بعد از اين بيايد .
پس به حكم اين مقدمات كه ذكر كرده آمد واجب شد تمسك به أصول رصدى
I
كردن كه به ما نزديكتر است وآن تفاوتها در وى كمتر . وهمان ، رصد مبارك ايلخانى است محروسهء مراغه ،
I
كه طول اوست از جزاير خالدات ، / فبح وعرض أو از خط استوا در جهت شمال اين ، / لركل .
I
واين رصد بر دست مولانا صدر امام فاضل كامل ، ملك الحكماء والمهندسين ، علامه الزمان ، محى الملة
هامش
( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] مري