وطريق اين عمل چنان است كه جيب سى درجه را بر جيب تمام عرض كوكب منحط
I
قسمت كنيم ، وقوس حاصل بگيريم در جدول جيب واز ربع دور بكاهيم تا بعد تسديس حاصل آيد . آن گاه
I
آن را از تقويم كوكب كم كنيم تا موضع تسديس أيمن حاصل آيد ؛ ونظير أو ، تثليث أيسر باشد . ديگر بار
I
آن را بر تقويم كوكب افزائيم تا موضع تسديس أيسر حاصل آيد ؛ ونظير أو موضع تثليث أيمن بود . ودايماً
I
نود درجه بر موضع كوكب افزائيم تا موضع تربيع أيسر حاصل آيد . ونظير أو تربيع أيمن باشد . ومقابله
I
نظير درجهء كوكب بود . وبه جهت اين جدولى نهاديم به تفاضل پانزده پانزده دقيقه تا از برابر
I
عرض كوكب درآييم . بعد تسديس برگيريم به آسانى ، معدل به تعديل ما بين السطرين .
فصل 3 :
I
در دانستن مطارح شعاعات به مذهب ابوريحان بيرونى
وطريق اين عمل چنان است
I
كه جيب عرض كوكب بگيريم وآن را تنصيف كنيم ، وقوس آن در جدول جيب بگيريم تا عرض شعاع
I
كوكب حاصل شود . آن گاه جيب شصت درجه بگيريم وآن را بر جيب تمام عرض شعاع كوكب
I
منحط قسمت كنيم . وحاصل را قوس بگيريم در جدول جيب تا بعد تسديس كوكب حاصل آيد . چون
I
آن را از تقويم كوكب نقصان كنيم موضع تسديس أيمن حاصل شود از فلك البروج ؛ ونظير أو
I
تثليث أيسر بود . وهمان بعد را بر تقويم كوكب افزاييم موضع تسديس أيسر حاصل آيد ؛ ونظير
I
أو تثليث أيمن باشد . وربع دور چون بر تقويم كوكب افزاييم موضع تربيع أيسر حاصل
I
آيد ؛ ونظير أو تربيع أيمن بود . ومقابله نظير درجهء كوكب باشد . اما عرض هر دو تسديس مساوى
I
يكديگر باشند ، وجهت أو جهت عرض كوكب . وعرض هر دو تثليث نيز مساوى عرض
I
هر دو تسديس بود ، وجهت أو خلاف جهت عرض كوكب باشد . وعرض مقابله مساوى
I
عرض كوكب باشد در خلاف جهت . وبه جهت اين جدولى نهاديم به تفاضل
I
پانزده پانزده دقيقه تا از برابر عرض كوكب درآييم ، وبعد تسديس وعرض أو .