أو از عرض جدول ، وتعديل برگيريم معدل به تعديل ما بين السطرين وآن را محفوظ گوئيم . آن گاه از
I
برابر خاصهء معدله درآئيم در جدول ، دقايق نسب زايده برگيريم اگر فضل زايد بود ؛ ودقايق
I
نسب ناقصه اگر فضل ناقص باشد . وآن را در محفوظ منحط ضرب كنيم تا تعديل حاصل آيد . آن را بر قوس
I
رؤيت وسطى افزائيم اگر فضل ناقص بود ؛ واز أو كم كنيم اگر زايد باشد تا قوس رؤيت مصحح
I
حاصل آيد . آن گاه نظر كنيم به قوس مكث اگر مساوى قوس رؤيت مصحح باشد يا بيشتر ، هلال توان
I
ديدن ؛ واگر كمتر باشد ، نتوان .
نوع دوم : نظر كنيم به قوس نور كه به حساب بيرون آوردهايم اگر مساوى
I
اين باشد / يجم پس قوس رؤيت وسطى كه هست چندين / ىن معدل باشد ؛ واگر قوس نور مساوى / يجم نباشد احتياج افتد به تعديل .
وطريق أو چنان است كه فضل ميان قوس نور و / يجم بگيريم ونظر كنيم تا فضل كدام راست . پس اگر فضل قوس نور را بود ، فضل زايد باشد ؛ واگر نبود ،
I
فضل ناقص باشد . آن گاه از برابر فضل تعديل برگيريم وآن را محفوظ خوانيم . واز برابر خاصهء
I
معدله ، دقايق نسب زايده اگر فضل زايد بود ، ودقايق نسب ناقصه اگر فضل ناقص باشد ؛ وآن را
I
در محفوظ منحط ضرب كنيم تا تعديل حاصل آيد . آن را بر درجهء غروب قمر افزائيم اگر فضل زايد بود ؛
I
واز أو كم كنيم اگر ناقص باشد . آنچه حاصل آيد مطالع نظير أو بگيريم به بلد ، وفضل ميان مطالع نظير درجهء
I
غروب قمر واين مطالع بگيريم تا تعديل معدل حاصل آيد . آن را زيادت كنيم بر قوس رؤيت
I
وسطى كه هست / ىن اگر فضل ناقص بود ، واز أو بكاهيم اگر « 1 » زايد باشد تا قوس رؤيت مصحح
I
حاصل آيد . آن گاه نظر كنيم به قوس مكث اگر مساوى قوس رؤيت مصحح باشد يا بيشتر ، هلال توان
I
ديدن ؛ واگر كمتر از اين باشد نتوان ديد .
قول ثابت بن قره حرّانى : وأو قوس انحطاط را
I
معدل مىگرداند به قوس نور ، وطريق أو آن است كه از برابر خاصهء معدله درآئيم در جدول
I
حدود رؤيت ثابت ، وقوس نور وتعديل وغايت بعد برگيريم ونگاه داريم هر يكى جدا جدا .
I
آن گاه نظر كنيم به قوس نور كه در زمان غروب قمر به حساب بيرون آوردهايم اگر چنان كه
هامش
( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] از