اين قوسهاى متساوي بود ، مطالع آن قوسها نيز به نسبت با يكديگر متساوي باشد . ومجموع مطالع فلكى
I
مساوى مجموع مطالع بلدي باشد . وچون مطالع يك ربع استخراج كنيم از آنجا مطالع أرباع باقي استخراج
I
توانيم كرد ، چنان كه در فصل سوم ذكر كنيم .
فصل 3 : در معرفت مطالع بلد از تعديل النهار
ومطالع
I
فلك مستقيم بگيريم مطالع آن جزو كه خواهيم به فلك مستقيم ، ونود درجه از أو كم كنيم يا دويست وهفتاد
I
درجه بر آن افزائيم تا مطالع آن جزو حاصل آيد به خط استوا ؛ يعنى كه مبدأ آن از أول حمل بود . آن گاه
I
نظر كنيم اگر آن جزو شمالي باشد ، تعديل النهار از أو كم كنيم ؛ واگر جنوبي باشد ، بر أو افزائيم تا مطالع آن جزو
I
حاصل آيد به بلد مفروض . ودر أفق جنوبي بعكس اين بايد كردن . به عبارتى ديگر مطالع آن جزو كه خواهيم
I
بگيريم به فلك مستقيم وآن را به دو موضع بنهيم . آن گاه نظر كنيم اگر آن جزو شمالي باشد ، تعديل النهار را با ربع دور
I
جمع كنيم ومجموع را از موضع أول كم كنيم وبر موضع ثاني افزائيم تا از موضع أول ، مطالع آن جزو حاصل آيد
I
به بلد ؛ واز موضع دوم ، مطالع نظير أو . ودر أفق جنوبي بعكس اين بايد كردن .
فايده : تعديل النهار اجزاى
I
ربع أول وسوم بر توالى بروج ، مساوى تعديل النهار اجزاى ربع دوم وچهارم بود بر خلاف توالى .
I
مثلًا : تعديل النهار ده درجهء حمل وميزان ، مساوى تعديل النهار بيست درجهء سنبله وحوت است ؛ وهمچنين
I
تعديل النهار ده درجهء ثور وعقرب ، مساوى تعديل النهار بيست درجهء أسد ودلو است وباقي
I
بر اين قياس است . پس اگر تعديل النهار ربع أول ومطالع أو به خط استوا معلوم كرده باشيم ، تعديل
I
النهار اجزاى اين ربع را از مطالع اجزاى أو به خط استوا كم كنيم ؛ مطالع اجزاى أو حاصل آيد به بلد
I
بر توالى بروج . باز چون تعديل النهار اجزاى اين ربع را با مطالع اجزاى أو به خط استوا بر توالى بروج
I
جمع كنيم ، اگر آن را از نصف دور بيندازيم ؛ مطالع اجزاى ربع دوم حاصل آيد به بلد بر خلاف توالى
I
بروج . واگر آن را بر نصف دور افزائيم ، مطالع اجزاى ربع سوم حاصل آيد به بلد بر توالى بروج . اما
I
اگر مطالع اجزاى ربع دوم را به بلد بر خلاف توالى از دور كم كنيم ، مطالع اجزاى ربع سوم حاصل آيد